9 tháng 9, 2013

Khúc vĩ thanh viết nốt

Phải nói rằng chuyến trở lại Lăng Thành và Quỳnh Thạch của tôi nhân cuộc họp lớp mới rồi là chuyến trở về với những kỉ niệm của tuổi xanh gian nan mà mơ mộng.
Khi vào đến điạ hạt làng Lăng Thành, cái cổng làng đồ sộ cổ kính xây bằng gạch nơi mà vào tối ngày 10 tháng 9 năm 72 tôi và Ngọc cùng nhiều bạn bè trong lớp trong khoa đã đi qua lần cuối cùng để nhập ngũ ấy nay không còn chút vết tích gì. Chỉ còn lại một cây đa con con mới trồng thế chỗ cho cây đa già một thời rủ bóng mát xuống cổng làng đứng trơ trọi không để lại ấn tượng gì.
Về đến đây thì anh phó phòng Giáo dục gọi thêm một hướng dẫn viên nữa là Thành, Hiệu trưởng Trường THCS Lăng Thành đưa chúng tôi ra thăm ngôi đình làng đang được trùng tu bằng kinh phí nhà nước. Ngôi đình vẫn giữ nguyên dáng vẻ bề thế ngày xưa ấy bây giờ gần như nằm hẳn ra rìa làng, nằm hẳn ra ngoài cánh đồng. Có khoảng chục người thợ đang nhẩn nha xây dựng, lát lại sân đình, xây lại bờ tường… gọi là trùng tu. Vẫn những hàng cột đình to ôm không xuể, vẫn những vì kèo chạm trổ cách nay đã hơn 40 năm với mái ngói vẩy như ngày xưa nhưng sao tôi không thấy nó uy nghi và huyền bí như thời tôi còn sơ tán ở đây nữa, hay là bởi màu ngói trùng tu bây giờ tươi mới quá! 

 Con đường nối từ bờ đê vào thẳng làng Lăng Thành. Nơi tối 10-9-1972 bạn bè tiễn chúng tôi nhập ngũ


Làng Lăng Thành nhìn qua cánh đồng đang vào mùa gặt hái


       Ngôi đình cổ làng Lăng Thành với mái ngói đỏ tươi


           Phút ngẫu hứng của Lê Văn Ngọ bên hàng cột đình xưa 


Trái sang: Thành (Hiệu trưởng trường THCS Lăng Thành), Nga, Ngọ, Ngọc


                       Trái sang: Thành, Nga, Ngọ, Ngọc, Sơn

Rời Yên Thành chúng tôi bon ra quốc lộ 1 để về Quỳnh Lưu. Xe qua thị trấn Cầu Giát tôi cố hình dung ra cái cửa hàng ăn uống quốc doanh Cầu Giát với món chè hoa cau nổi tiếng mỗi bát chỉ 3 hào khiến chúng tôi mỗi sáng chủ nhật cuốc bộ 5-6 cây số từ làng Quỳnh Thạch lên ăn mỗi thằng chỉ đúng một bát mà miệng vẫn thòm thèm đến mức có thể ăn thêm 9 bát nữa vẫn không chán. Nhưng tất cả chẳng còn vết tích gì. Đường phố rộng hơn, nhà cao tầng hơn. Kỉ niệm chỉ còn là dĩ vãng.
Phải sau vài ba lần quay đầu xe thụt lui thụt tới, chúng tôi mới tìm ra đường rẽ từ quốc lộ 1 vô làng Quỳnh Thạch. Vẫn con đường ven làng nơi 42 năm trước mỗi sớm mỗi chiều chúng tôi rời nhà trọ đi học và lên nhà ăn của khoa ngày hai bữa nhưng nay đã là đường bê tông phẳng lì và đủ rộng cho xe chạy thoải mái.
Hỏi thăm mãi tôi mới tìm ra căn nhà mà tôi và Nguyễn Khắc Chi đã ở trọ hồi mới nhập trường vô năm nhất tháng 9 năm 71. Hồi đó, thằng SV năm nhất là tôi vô đại học khi mới 17 tuổi, được phân vô ở nhà trọ này, chủ nhà là bác thợ mộc hiền lành khoảng 60 tuổi nuôi một thằng cháu nội tên là cu Dĩnh khoảng 12 tuổi học lớp 5 hay 6 gì đó. Bác chủ nhà chỉ có một yêu cầu với tôi và Chi là hai chú không phải làm gì hết, chỉ mong hai chú hằng ngày chỉ vẻ cho thằng cháu nội tui học bài là tốt rồi. Tưởng gì, việc đó dễ ợt. Nói vậy chứ thỉnh thoảng chúng tôi cũng đi gánh nước từ cái giếng làng ngoài đồng về đổ đầy cái bể nước xi măng nhỏ ngoài sân. Tôi không biết gánh nên đảm nhận việc múc nước còn Chi là dân làng quê Xuân Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình nên quảy đôi thùng gánh nước rất thành thạo. Chỉ 3 gánh là đầy. 
Bây giờ sau 42 năm đã đi qua, ngồi trong căn nhà trọ xưa cũ, chẳng ai nhớ ra tôi và tôi cũng chẳng nhận ra ai nữa. Cứ như là chuyện Từ Thức rời chốn động tiên về thăm làng cũ sau 80 năm trần thế thì thấy vật đổi sao dời, thành quách nhân gian, hết thảy đều không như trước nữa, duy có những cảnh núi đồi đồng ruộng là vẫn không thay đổi sắc biếc mầu xanh thuở nọ.
Nhưng mà vậy cũng là thỏa mãn cho tôi lắm rồi, một tên hay sống với hồi ức và ưa hoài cổ. Tôi cảm ơn Ngọc - Nga lắm, cảm ơn cả Ngọ nữa với chuyến trở về thuở ngày xưa này.
Rời Quỳnh Thạch, chúng tôi đi tiếp ra Hoàng Mai thăm một bạn học cùng lớp khóa 12 với Ngọc, Ngọ và tôi là Nguyễn Xuân Tùng, một người thật việc thật đã mấy lần đi vào trong những bài viết và truyện ngắn của tôi và Chử Anh Đào. Tại đây, nhờ sự có mặt của quan đốc học Ngọ nên cả bọn lại được dự thêm một bữa tiệc chiều thịnh soạn nữa do Trưởng phòng GD và đào tạo cùng phó bí thư thị trấn Hoàng Mai chiêu đãi. 

Làng Quỳnh Thạch nhìn từ QL 1 qua cánh đồng. Xe Ngọc-Nga đang chạy trên đường làng còn tôi và Ngọ thì xuống xe đi bộ vào. 


                               Đường ven làng Quỳnh Thạch

Về lại đến Vinh đã hơn 8 giờ tối. Do đã có hẹn trước với một người bạn nữa cũng thân thiết là anh Nguyễn Huỳnh Phán nên dù đã thấm mệt mỏi, tôi vẫn tìm đến nhà anh chơi bởi sáng mai đã phải trở lại Sài Gòn rồi. Cả hai vợ chồng Phán – Hà đã đợi sẵn với một chai Mao đài chưa khui và mấy quả bưởi Phúc Trạch ngọt lịm. Chuyện trò rôm rả đến hơn 11 giờ khuya tôi mới từ biệt Nguyễn Huỳnh Phán ra về với hộp quà là một bộ bình trà gốm sứ Bát Tràng có in logo và dòng chữ của Viện Nghiên cứu và Phát triển công nghệ mới do anh làm Viện trưởng.
Có lẽ phải ở hẳn 1 tuần tôi mới có thể gặp gỡ hết những bạn bè cần gặp ở Vinh được. Nhưng với tôi vậy cũng là mãn nguyện lắm rồi.  

                                     Với PGS. Nguyễn Huỳnh Phán



                 Thị trấn Chợ Dinh-huyện lị Yên Thành ngày nay


                  Xin chào và hẹn gặp lại (Ảnh: Trung Ngọc)