Chuyện Huỳnh Tới

Năm 2003 tôi đưa con gái đầu đi SG thì vào khoa Mĩ thuật ĐH Tôn Đức Thắng, xong ra tiếp Biên Hòa thi vào CĐ Mĩ thuật Trang trí Đồng Nai. Thi 2 trường để lỡ trật trường này còn có trường khác. Ở SG thì dễ dàng vì KS đầy ra nhưng đến Biên Hòa thì tìm KS rất khó khăn. Tôi nói chú lái xe tìm đến Nhà khách UB tỉnh là cái KS to nhất Biên Hòa thời đó hình như có tên là KS Đồng Nai. Ở đây cũng hết phòng vì có một cái hội nghị của tỉnh đang diễn ra ở hội trường trên lầu.  

 Thấy tôi từ BĐ xa xôi vào mà hết chỗ ở, anh GĐ nhà khách băn khoăn nói, đây là NK ủy ban tỉnh, anh có quen ai bên UB tỉnh này không. Quen thì có, quá quen là đằng khác nhưng tôi ngại nhờ vả quá. Anh quen ai vậy. Tôi quen anh Tới. Có phải anh Huỳnh Văn Tới Phó Chủ tịch tỉnh không. Đúng rồi anh. Vậy thì may quá, anh Tới đang chủ trì cái hội nghị trên lầu, anh thử gọi xem. Ngại lắm vì biết Tới đang trong hội nghị nhưng tôi vẫn liều gọi. Tới nghe bắt máy liền. Thầy đang ở đâu. Mình đang dưới lễ tân. Chờ chút em xuống ngay. Rồi Tới xuống ngay. Tới giới thiệu với anh GĐ đây là thầy giáo cũ của tôi. Anh GĐ thấy mối quan hệ của tôi với Tới như thế thì đưa ra giải pháp: Bây giờ thế này, em có 1 cái phòng ngủ trong NK này, 2 cha con thầy cứ vô đó nghỉ lại, em sẽ ngủ ở phòng lễ tân, chờ có phòng trống em giải quyết ngay. Tôi nghe thế rất ngại vì thấy phiền cho anh GĐ quá nên không dám nhận lời. Đang thế thì Tới đề xuất: Tốt nhất thầy và cháu về nhà em ở. Nhà cũng rộng rãi chỉ có 2 cha con em với con bé út học lớp 3. Vợ em đang đi tập huấn ở HN còn thằng con trai đầu đang đi học trường công an. Hằng ngày em sẽ lo chuyện ăn uống cho thầy và cháu yên tâm đi thi. Vậy thì tốt quá. Tôi OK ngay.

 Nhà tới ở bên kia đường tàu, gần như ở hẳn trong 1 cái làng, từ phố đi theo 1 con đường đất ngoằn ngoèo thì vô đến nhà. Đó là 1 căn nhà cấp 4 khá rộng và có vườn. Trong nhà Tới chỉ có 1 cái xe máy Honda Dream và 1 cái xe đạp. Tới giao cho tôi cái xe máy nói: Hằng ngày thầy chở cháu T đến trường CĐ thi còn em sẽ đi làm bằng xe đạp. Tôi ngạc nhiên vì cỡ Phó CT UBND tỉnh như Tới thì ít nhất cũng có xe đưa đón chứ nhỉ. Thế mà Tới đi làm bằng xe đạp. Nếu không có tôi chiếm mất xe máy thì Tới đi làm bằng xe máy. Tôi đem thắc mắc đó hỏi thì Tới giải thích: Đúng là có tiêu chuẩn xe hơi nhưng chỉ khi nào đi công tác xa em mới sử dụng, còn đi làm hằng ngày thì đi xe máy hoặc xe đạp, cũng tiện mà.

 Cha con tôi ở trong nhà Tới 4 ngày, sáng Tới dậy sớm nấu đồ ăn sáng cho cả nhà, cha con tôi và cha con Tới. Con bé út học lớp 3 của Tới tên là Thảo Nguyên. Nó giải thích với tôi: Thảo Nguyên là Nguyễn Thao đó bác. Thao là mẹ cháu và cũng là học trò cũ của tôi, học cùng lớp ĐH với Tới. Ăn sáng xong thì Tới đạp xe đi làm còn tôi chở con gái đi thi. Trong lúc con gái thi thì tôi vô quán cafe nào đó ngồi đọc báo hoặc chạy xe máy đi khắp TP Biên Hòa thăm thú này nọ. Sợ tôi đi không quen đường Tới đưa cho tôi 2 cái card visit: Thầy bỏ vô túi lỡ khi có công an thổi còi thì đưa ra nói là xe của em. Đó là cái card visit góc trên có ảnh của Tới, chính giữa có hình quốc huy, tiếp theo là dòng chữ in UBND tỉnh Đồng Nai, HVT, Phó chủ tịch. Chỉ thế, không có địa chỉ cơ quan, nhà riêng, không luôn số điện thoại gì hết. Tôi bọc cái card visit đó trong túi ung dung phóng khắp phố phường Biên Hòa.  

 Có hôm đang đọc báo thì Tới goi: Thầy đến cơ quan em chơi, sáng nay em hơi rảnh. Tôi cũng rất muốn đến trụ sở UBND tỉnh Đồng Nai, đến phòng Tới xem cái phòng làm việc của ông Phó CT tỉnh nó như thế nào. Đến cổng chỉ nghe tôi nói là có hẹn gặp anh Tới PCT là anh công an đã dắt xe máy vào chỗ gửi rồi dẫn tôi lên lầu đến phòng Tới. Hình như Tới đã có dặn trước. Thực ra đó không chỉ là trụ sở UB tỉnh mà còn là cả một trung tâm hành chính gồm có 6 cơ quan sở cùng làm việc. Phòng PCT Tới cũng không lấy gì làm rộng, còn nhỏ hơn cả phòng làm việc của tôi ở đài TH. Trong nhà vệ sinh phía cái kệ trên lavabo còn có mấy gói mì ăn liền. Thấy tôi quan tâm Tới giải thích làm việc ở đây họp hành suốt, có hôm họp xuyên trưa không về nhà em phải pha mì ăn qua bữa rồi họp tiếp. 

Tối sau khi mấy cha con thầy trò ăn xong Tới lấy xe máy chở tôi đi thăm mấy di tích lịch sử của Đồng Nai như Văn miếu Trấn biên... nhờ đó mà tôi biết thêm về Biên Hòa, Đồng Nai, vùng đất mà  trước 30-4-1975 tôi đã từng có thời gian chiến đấu, hoạt đông.   

Kết quả thi năm đó là con gái tôi đậu và vào học ở ĐH TĐT TP HCM nên không có cơ hội đến Biên Hòa để học CĐ Mĩ thuật trang trí ĐN. 

Ra về Tới giúi vô tay tôi chai rượu ngoại: Thầy cầm về Quy Nhơn khi nào khoa văn ta có gặp gỡ gì thì đem ra uống cho vui. 

Huỳnh Tới tên đầy đủ là Huỳnh Văn Tới nhưng ở khoa văn tôi có thói quen lược bớt tên cho gọn. Chẳng hạn tôi là HTS thì mọi người chỉ gọi là Hà Sơn. HVT thì chỉ còn lại là Huỳnh Tới... Tới là SV khóa 1 của khoa văn ĐHSP Quy Nhơn (1978-1982), ngày tốt nghiệp do thành tích học tập tốt nên Tới được giữ lại trường làm CBGD. Những người được giữ lại trường làm GV là những SV xuất sắc nhất và số này thường không nhiều. Cả khóa 1 hơn 100 SV tốt nghiệp chỉ có Tới và 1 bạn nữ được giữ lại. Ở lại trường được 5 năm thì Tới xin chuyển về quê Đồng Nai. Từ đó Tới lên GĐ Sở VHTT, rồi lên đến Phó CT tỉnh. Làm lãnh đạo nhưng Tới vẫn không bỏ rơi làm khoa học. Tới là tác giả của hàng chục đầu sách, có hoc vị TS và học hàm PGS. Hiện nay đã nghỉ hưu nhưng Tới vẫn tham gia giảng dạy, ngồi hội đồng khoa học cho ĐHVH TP HCM và một số trường ĐH khác. 

Nhiều người làm lãnh đạo, nhất là lãnh đạo cao cấp, vô đến thường vụ tỉnh ủy như Tới rồi thì không chơi facebook, đi nhẹ nói khẽ, ăn nhậu chơi bời cũng tìm nơi kín đáo. Nhưng HVT thì không thế, vẫn chơi facebook, vẫn bạn bè giao hữu bình thường, không phân biệt sang hèn, giàu nghèo. 

 Nhờ đó mà tôi và Tới hay đọc content trên facebook của nhau và dù hàng chục năm không gặp nhưng vẫn biết về nhau và càng ngày càng biết nhau hơn. Tết này khi tôi đưa bài viết “Người lính SV mãi mãi tuổi 20” viết về người bạn học ĐH, người đồng đội Đỗ Xuân Ngôn của tôi đã hi sinh ở Trảng Bom trong chiến dịch HCM chỉ trước ngày giải phóng 30-4 có 1 tuần và nay mộ Ngôn nằm trong NTLS Trảng Bom đăng trên báo Xuân Nhâm Dần lên FB thì Tới đọc và rất cảm động. Tới nhắn cho tôi là em đọc mà chảy nước mắt và càng kính phục thêm những người chiến sĩ đã chiến đấu hi sinh trong cuộc chiến tranh chống Mĩ trên chiến trường miền Nam. Tới xem đó là nguồn tư liệu phục vụ cho công việc viết sử truyền thống địa phương mà anh đang thực hiện. Tôi nói với Tới là những người lính C20 F341 bọn mình có viết và đã in thành sách bộ hồi ức gồm 3 tập “Từ dòng Kiến Giang đến Dinh Độc Lập”, trong đó có nhiều bài viết về những trận chiến đấu trong chiến dịch HCM trên đất Đồng Nai, tôi sẽ gửi cho Tới đọc và tham khảo. Hôm nay bộ sách ấy đã đến tay Tới qua đường bưu điện, Tới mừng lắm và đã viết một STT dài hơi trên FB. Tôi đọc và rất cảm động.

Nó đây:    

Ăn Tết ở TP Hồ Chí Minh

 

(Bài đăng trên Thời báo Văn học Nghệ thuật số Xuân Nhâm Dần của Hội LHVHNT VN)

 Cũng là Tết, cũng là một thời điểm về một khoảng thời gian rất đặc biệt khi một năm cũ đi qua và một năm mới sẽ đến. Đó chính là khoảng thời gian diễn ra Tết. Nói chuyện vui xuân đón Tết, chúng ta thường vẫn nghĩ là người Việt Nam chúng ta sống trên dải đất hình chữ S này đều sẽ đón Tết và ăn Tết với nhiều hình thức khác biệt và chính điều đó đã nên sự phong phú của Tết Việt.

Người thành thị ăn Tết khác người ở nông thôn; người miền xuôi ăn Tết khác người miền núi. Và ngay tại Sài Gòn – thành phố lớn nhất và sôi động nhất nước của chúng ta, người Sài Gòn đón Tết cũng rất khác với mọi vùng quê khác. 

 

Ở Sài Gòn, không khí Tết thể hiện rõ nhất ở những không gian công cộng như Đường hoa Nguyễn Huệ, Chợ hoa Hồ Thị Kỷ, Chợ hoa công viên Tao Đàn…, Những con đường trang hoàng lộng lẫy để đón Tết như ở đường Lê Duẩn, đường Lê Lợi, đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa... Có đi trên những con đường này buổi tối vào mỗi dịp Tết, các bạn mới thấy hết sự rực rỡ và lộng lẫy của nó. Trong sắc màu lấp lánh huyền ảo của không gian tràn ngập ánh sáng, lòng người bỗng xúc động và thấy tươi vui hẳn lên trước một mùa xuân đang tràn về trên mỗi góc phố thân quen. Ngày Tết, người Sài Gòn đổ về đường hoa Nguyễn Huệ để thưởng ngoạn hoa xuân đã thực sự trở thành một nét đẹp văn hóa truyền thống suốt hàng chục năm nay. Đến mức có người nói Ở Sài Gòn nếu không có đường hoa thì sẽ bất thành Tết, chưa đi đường hoa coi như chưa đón Tết. 

Ngày Tết, ở chợ bán lá dong và các vật liệu phục vụ người dân làm bánh chưng, bánh tét trên đường Cách mạng tháng tám, chợ Phạm Văn Hai, chợ Ông Tạ... cũng tấp nập người mua sắm để có một nồi bánh chưng do mình tự làm, tự nấu như một nét văn hóa cổ truyền còn sót lại đâu đây ở một bộ phận gia đình có tâm hồn hoài cổ giữa một thành phố hiện đại. Chiều và đêm 30 Tết, đi dọc đường Trường Chinh và Cách mạng tháng Tám bạn sẽ thấy thấp thoáng những nồi bánh chưng đang đỏ lửa bằng bếp củi hoặc bếp than. Một khung cảnh khiến những người  xa quê rất dễ mủi lòng.

Đi trên những con đường Sài Gòn ngày áp Tết, chúng ta cũng dễ dàng bắt gặp hình ảnh những chậu hoa các loại được người dân mua từ các chợ hoa chở về trên những chiếc xe máy, trên xe 3 bánh, xe ô tô... khiến lòng người lữ khách thêm xao xuyến.

Cũng vì thế mà đã từ nhiều năm nay, người Sài Gòn hầu như ít khi nói đến chữ ăn Tết mà chủ yếu là nói về chuyện chơi Tết. Ngược lại với một bộ phận ít ỏi đón Tết theo kiểu truyền thống, đa số người Sài Gòn đón Tết khá đơn giản. Chiều làm việc cuối cùng để nghỉ Tết, trên đường về nhà, nhiều người tạt vào siêu thị và chỉ vài tiếng đồng hồ, việc mua sắm cho Tết  đã hoàn tất. Họ cũng không muốn mua sắm nhiều vì dễ bị dôi dư sau Tết. 

Việc trang trí Tết trong gia đình của người Sài Gòn cũng rất giản dị. Có khi chỉ một bình hoa, một chậu mai, chậu cúc nhỏ đặt ở góc nhà. Thế là đã đủ cho 3 ngày Tết. 

Ngày Tết ở Sài Gòn những đường phố trở nên vắng người xe đi lại, nhất là vào sáng mùng một Tết vắng vẻ khác thường bởi trước Tết một tuần, thành phố đã giảm mất hơn 2 triệu người lên đường về quê ăn Tết. 

 

Ngày Tết ở Sài Gòn người ta cũng ít đi lại thăm hỏi chúc Tết nhau mà sử dụng các phương tiện công nghệ như gọi điện thoại, nhắn tin, hoặc sử dụng mạng xã hội Facebook, Zalo… thậm chí là cả phương thức live stream trên facebook để chúc Tết nhau theo kiểu của thời đại công nghiệp 4.0.

Bên cạnh những người bám trụ lại thành phố, tham gia đón Tết ở những không gian công cộng thì những năm gần đây, một bộ phận người Sài Gòn đã tranh thủ những ngày nghỉ Tết để đi du lịch đến những vùng đất nổi tiếng trong và ngoài nước. Những khu nghỉ dưỡng như Đà Lạt, Vũng Tàu, Mũi Né… được nhiều gia đình lựa chọn cho kì nghỉ Tết.

Rõ ràng là ngày nay Tết ở Sài Gòn, người Sài Gòn không còn là để “ăn” nữa như ta vẫn nói xưa nay là “ăn Tết” mà đã trở thành dịp để vui chơi, nghỉ ngơi sau một năm miệt mài làm việc kiếm sống. Vì thế mà đón Tết ở Sài Gòn nên nói là chơi Tết hoặc nghỉ Tết. Chơi và Nghỉ là hoạt động chủ yếu của người dân SG ngày nay trong mỗi dịp Tết, nhất là hiện nay khi mà thời gian nghỉ Tết đang có xu hướng kéo dài đến hàng tuần, thậm chí là hàng chục ngày. 

Khi nói đến sự vượt trội của cách sống hiện đại cũng là khi ta nói đến sự mất dần và quên lãng của yếu tố truyền thống. Nếu ở miền quê, ngày Tết là dịp để sum họp thì ở SG, Tết có thể là sự ra đi, đi du lịch, đi nghỉ dưỡng đó đây, thậm chí là cả đi trốn Tết để tránh sự mệt mỏi. Trẻ em ở TP Sài Gòn khi học đến câu đối nổi tiếng trong sách giáo khoa: “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ; Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh” chắc chắn sẽ khó mà hình dung ra được những hình ảnh nhiều màu sắc và ấm cúng được thể hiện trong câu đối xưa.  

Đúng là cái gì cũng có tính 2 mặt của nó. Cứ một cái được lại kèm theo một cái mất. Vấn đề là cái được đang ngày càng trở thành một xu thế vì nó rất phù hợp với phong cách sống hiện đại của người Sài Gòn. Trong lúc cái mất đi chỉ còn là sự tiếc nuối trong dĩ vãng.

 

Nếu tui mần thủ tướng

 

Tui sẽ ra lệnh cho hàng không VN đưa ngay 1 chuyên cơ qua Ấn Độ chở đội tuyển bóng đá nữ VN về nước để họ kịp ăn tết muộn với gia đình. Chứ nghe nói sau trận đấu hôm nay, họ phải đợi đến 4 ngày sau, ngày 10/2 mới có máy bay để về nước.

Chứ nhìn qua Đài Loan, ngay sau khi trận đấu với VN kết thúc, bà Tổng thống Thái Anh Văn đã cho ngay một máy bay chuyên cơ y tế đặc biệt qua đón đội bóng của họ về nước dù đội bóng đã bại trận cay đắng trước đội nữ VN. Nói kiểu văn chương là đội nữ ĐL đã chết trước cửa thiên đường.

Biết là đi chuyên cơ tốn kém đấy nhưng tôi tin cả nước sẽ ủng hộ.

Kẹo thèo lèo mè đen gắn với tôi như hình với bóng

Chiều nay trong lúc đội nữ VN giành thắng lợi vẻ vang thì tôi thiệt hại mất 1 hũ kẹo thèo lèo làm bằng mè đen, loại kẹo thủ công, ăn giòn rùm rụm và ít ngọt vì mè đen không dính đường. Tết nào nhà tôi cũng đến BigC mua cả kí loại kẹo này cho mỗi tôi ăn vì trong nhà không ai ăn. Và cũng chỉ mỗi tôi ăn chứ không dám đưa mời khách vì sợ khách chê là loại kẹo rẻ tiền, bình dân này nọ. Tôi đã vừa xem vừa ăn như 1 kẻ vô thức, nhất là mỗi khi sự hồi hộp tăng lên thì tôi lại nhón 1 cái bóc ăn.

Ban đầu thì theo thường lệ tôi nằm trên cái đi văng mà xem. Phút thứ 6 khi VN ăn 1-0 thì tôi ngồi bật dậy xem vì thấy nằm xem cũng hơi bất nhã. Nhưng đến phút 50 khi ĐL gỡ 1-1 tui chán quá lại nằm xuống xem. Kịp đến khi VN dẫn 2-1 tôi lại bật ngồi dậy xem cho đến hết trận và hò hét chỉ đạo các cháu trên TV: đá, đá đi... vân vân.

Xem xong trận đấu tôi phải uống ngay 1 viên hạ đường huyết chứ không lỡ đi cấp cứu thì toi rồi.

Mùng 3 Tết bạn làm gì

 

Tui thì cháu ngoại về chơi rồi nó rót mật vô tai tui: Con yêu ông ngoại nhất nhà. Ha ha. Nói tóm lại con mún gì. Con mún đi EON ông ngoại ơi. Chuyện nhỏ. Đi lun.

AEON MALL Tân Phú cách nhà tui chỉ 500m là trung tâm thương mại lớn nhất TP HCM do Nhật Bản đầu tư gọi là đại siêu thị. Ở đó có hàng chục khu vui chơi dành cho trẻ em và chúng đã vô đó là không muốn về.

Người Nhật đã đầu tư và làm ra cái AEON MALL này với những điều không giống ai. Hàng ngày xe bus của AEON chạy từ trung tâm quận 1 đưa rước khách miễn phí dọc các tuyến đường đi qua nhiều quận khác về ST vui chơi và mua sắm, ai muốn đi về Tân Phú chỉ việc đứng chờ ở các trạm xe bus vẫy tay là đi không mất tiền rồi đến đó có muốn vào ST hay đi đâu cũng không sao; khách đến ST được gửi ô tô và xe máy miễn phí cả ngày nên nhiều người lợi dụng đem xe đến đó gửi rồi đi đâu đó chứ không vô ST vẫn không sao; khách đến trung tâm khi ra về nếu cần có thể đến chỗ bán thực phẩm xin cả 1 túi đá cục cũng tất nhiên là miễn phí nói là để ướp cá thịt...; trong ST có khu ăn uống với nhiều nhà hàng nổi tiếng bán đủ món ăn các quốc gia cũng rất nổi tiếng từ Trung Hoa đến Nhật Bản sang Hàn Quốc, Lào và dĩ nhiên cả VN... khách vô mall ăn chỉ cần mua 1 suất thức ăn rồi ngồi thư giãn cả buổi và tha hồ uống coca miễn phí lấy từ máy tự động (chẳng hạn nhà hàng gà rán Texas mà cháu ngoại tôi thích vô đó ăn).

Cháu tôi nghiện nhất khu FANPEKKA. Mua cái vé 200k theo giá ngày tết cho 1 trẻ em và 1 người lớn đi kèm chứ bình thường chỉ 150k. Cháu chơi nguyên ngày còn ông kiếm cái ghế tựa ngồi lướt fb. Dự là Chơi từ 10h sáng đến 7h tối mới về. Mà lúc này mới 16h30. Trưa ông cháu kiếm nhà hàng ngay trong Mall ăn uống nghỉ ngơi khoảng 1 tiếng xong vô chơi tiếp. Mai cháu thích cho đi nữa.

 

Mùng Một Tết bạn làm gì

 

Nhà tui ngủ dậy lúc 8h, ăn sáng bằng bánh chưng Gò Vấp với củ kiệu muối chua ngọt của BigC xong 2 ông bà già ngồi tính toán xem năm nay nên xuất hành về hướng nào. Những năm trước thì đường hoa Nguyễn Huệ rồi Hội hoa xuân Tao Đàn, nhưng năm nay chúng tôi đổi hướng, túc tắc ra đầu hẻm phía Tân Kỳ Tân Quý đón xe bus 69 đi chơi Đầm Sen. Đó là cái công viên rất râm mát vì nhiều cây xanh cổ thụ với hàng trăm trò chơi dành cho trẻ con lại gần nhà tôi, chỉ cách 4km ngay quận 11.

Hình cháu ngoại vừa gửi đến qua Zalo

Đến nơi thì thấy toàn trẻ con đang vui chơi, ăn uống. Vé vào cổng là 120k/người lớn. Sau khi đến những chỗ đẹp nhất như cái đầm sen rộng mênh mông, vườn hoa tượng đá, công viên nước... chụp khoảng 100 tấm hình thì mua vé xe điện 30k/vé đi 1 vòng quanh CV. Thấy vẫn chưa đã nên mua thêm vé xe lửa trên cao 40k/ vé lượn thêm 1 vòng nữa. Chứ mắc mớ gì lũ trẻ con hăm hở đi được mà mình lại không đi. Mỗi vòng cho các loại xe hết khoảng 20 phút. Đi xe điện và xe lửa trên cao thì ngồi chung với lũ cháu chắt nhỏ như cháu ngoại thấy ấm áp và vui vô cùng.

Rồi ăn uống giải khát rồi về.

Đi lúc 10h, về đến nhà 13h.

Nhiệt độ TP HCM hôm nay khá cao. Sáng thức dậy đã 27 độ, trưa thì 33 độ. Trong lúc đó vc nhà Ngọc Nga từ Vinh gọi video vô thấy đang mặc áo phao kêu lạnh 14 độ. Ước gì được 1 chút rét miền Bắc nhỉ.

Rồi ngủ 1 giấc thật đã dậy và biên cái stt này.

Thế là xong chương trình du xuân.

2 trên 100 tấm hình đã chụp. Nhà tui ai thích chi mần nấy. Có người chỉ thích được chụp hình và người thì không có mặt trong khuôn hình.

 

Hạnh phúc khi về quê ăn tết trên chuyến tàu chậm nhất hành tinh

 (Bài đăng trên VANVN.VN của Hội NHÀ VĂN Việt Nam)

Tháng 12 - 1975 tôi rời quân đội theo chế độ xuất ngũ để trở lại trường cũ ĐHSP Vinh sau 3 năm rưỡi gác bút nghiên lên đường tham gia chiến đấu ở chiến trường miền Đông Nam Bộ, giải phóng thành phố Sài Gòn. Chỉ một tháng sau đó là cái tết Bính Thìn 1976 ập đến.

Khác với sinh viên bây giờ được nghỉ tết cả vài chục ngày thậm chí là cả tháng, sinh viên chúng tôi hồi đó chỉ được nghỉ tết 7 ngày. Sáng 27 tết học buổi cuối cùng, nhiều bạn mang theo ba lô túi xách lên lớp học xong là ra thẳng bến xe, ga tàu để về nhà luôn. Tôi cũng rất muốn như thế. Tuy nhiên khi đó tôi làm bí thư chi đoàn lớp nên còn có trách nhiệm cùng với một số đoàn viên khác tình nguyện về chậm một ngày để đi đóng cửa niêm phong các phòng học và các dãy nhà kí túc xá do khoa Ngữ Văn quản lí. Ngày đó trường đại học không có bảo vệ chuyên nghiệp như bây giờ.

 

   Tác giả bài viết HTS ngày còn tại ngũ; ảnh chụp tại Sài Gòn, 15 -5 - 1975

 

Công việc tình nguyện ấy kết thúc lúc 5 giờ chiều 27 tết. Tôi vội vã mang ba lô đi bộ gần chục km từ trường lên ga Vinh để kiếm tàu về quê ở Đồng Hới. Trên đường đi tôi còn ghé vào cửa hàng thực phẩm Bến Thủy mua rất nhiều hành củ, su hào, bắp cải là những mặt hàng rau củ quả tươi ngon nổi tiếng của thành phố Vinh về làm quà cho mạ tôi ăn tết. Mạ tôi rất thích món quà này vì thế suốt bốn năm học đại học ở Vinh, tết nào tôi cũng thồ cả gánh về làm quà biếu mạ. Mạ tôi vẫn thường nói, thấy thằng Sơn về là tết về.

Nhưng đêm đó không có chuyến tàu nào về Đồng Hới, tôi phải trải tấm ni lon nằm ngủ vạ vật trên nền xi măng của mùa đông lạnh lẽo trong một cái nhà ga sau chiến tranh. Đèn đóm tù mù và người thì đông đen. Sau một đêm thức dậy, hàng trăm con người chen chúc nhau để lên chuyến tàu Vinh – Đồng Hới lúc 5 giờ sáng 28 tết.

Đó là một con tàu khi ấy gọi là tàu chợ để phân biệt với những con tàu ra đời sau này sang hơn, nhanh hơn chạy xuyên Việt gọi là tàu Thống nhất. Con tàu chợ Vinh – Đồng Hới hồi đó không có ghế, vé bán vô tội vạ với giá rất rẻ nên khi lên tàu mọi người đều ngồi bệt xuống sàn và ai muốn ngồi đâu cũng được. Cái toa mà tôi lên chật đến mức mọi người chen nhau đứng ra cả đầu nối giữa hai toa xe, ngồi tràn ra tận cửa hai bên hông toa lúc nào cũng mở toang cho gió lạnh lùa vào, ngồi cả vào trong nhà vệ sinh hôi hám; có thanh niên còn trèo hẳn lên nóc toa ngồi cho thoáng. Đã thế do đường sắt còn xấu nên con tàu chạy chậm rì như rùa bò với tốc độ 30 đến 40km/giờ, ga nào cũng dừng và dừng rất lâu, có ga nó dừng hẳn cả tiếng đồng hồ mà không biết vì lí do gì. Hay nhất là gặp bất cứ con tàu nào nó cũng né sang một bên, dừng lại và nhường nhịn cho tàu kia đi trước. Đến mức mấy đứa sinh viên chúng tôi rút ra kết luận đây là con tàu chạy chậm nhất hành tinh. Từ Vinh về Đồng Hới chưa đầy 180km mà nó bò cả một ngày trời đúng chẵn 12 tiếng đồng hồ mới đến nơi. Tính trung bình mỗi giờ con tàu chỉ đi được khoảng 15km, ngang với đi xe đạp.

Được cái mọi người ai cũng thấy đó là một điều rất bình thường của cái thời đất nước gian nan sau chiến tranh. Với riêng tôi sau những năm đi lính từ chiến trường trở về thì còn thấy được đi trên một con tàu như thế là cả một sự hạnh phúc và may mắn. Bao nhiêu bạn bè, đồng đội của tôi đã nằm lại vĩnh viễn trên chiến trường miền Nam trong một cuộc chiến ác liệt và dài lâu, riêng tôi được sống sót trở về thế này, dù phải đi bộ để về quê ăn Tết tôi vẫn thấy sướng, huống hồ được đi tàu dù chỉ là tàu chợ. Người ta nói sống ở đời hãy biết cúi mình nhìn xuống chứ đừng bao giờ cũng chỉ nhìn lên là vậy.

Xuống tàu lúc 5 giờ chiều ở ga Đồng Hới, tôi mang ba lô đi bộ gần 5 km mất cả tiếng đồng hồ nữa mới về đến nhà ở xóm Diêm Điền. Hồi đó chưa có xe ôm, taxi các loại như bây giờ. Về chưa đến nhà đã thấy từ xa bóng mạ đứng ngóng chờ tôi, đứa con trai sau những năm lính tráng chiến trường ra Bắc chưa kịp nghỉ ngơi lấy vài ngày đã phải trở lại trường học để theo cho kịp bạn bè.

Đón tôi từ đầu ngõ khi đã nhập nhoạng tối, mạ đập đập vô vai tôi nói: Mồ tổ mi, mạ tưởng con ở lại ăn tết ngoài trường luôn chứ. Hồi đó không có các phương tiện liên lạc thuận tiện như bây giờ nên tôi không thể báo ngày giờ về cho mạ biết được. Tôi hỏi sao mạ biết con về giờ này mà đứng chờ hay vậy. Linh tính thế. Rồi mạ tôi nói một câu làm tôi nhớ mãi, con chưa về nhà ta chưa có tết.

Đó là cái tết đầu tiên sau chiến tranh, sau những năm xa nhà vào miền Nam chiến đấu tôi được về quê ăn tết. Bây giờ thì việc đi lại của mọi người quá sướng. Máy bay, tàu hỏa, xe đò các thứ cứ gọi là vô cùng phong phú, nhanh chóng và thuận tiện. Thế nhưng tôi vẫn nhớ mãi trong kí ức về những chuyến tàu chợ rùa bò chậm nhất hành tinh của hơn 45 năm về trước. Những chuyến tàu đầy ắp kỉ niệm.

Link XB trên vanvn.vn: https://vanvn.vn/hanh-phuc-khi-ve-que-an-tet-tren-chuyen-tau-cham-nhat-hanh-tinh/?fbclid=IwAR1eQqx6ft145xCQ9rXt40K0Z5Q1_o5VIriGJ8o9xkaJl1WsfFPf7Cgbiw0

 

 

Nhật kí ăn tết Nhâm Dần 2022

 

Sáng 26 tết bạn làm gì 

Tui lau rửa ban công và mấy bộ cửa sạch như mới. Sau này làm kiếp khác sẽ xin được ở trong 1 ngôi nhà không có cầu thang với cửa sổ trổ ra 4 phía và có lối đi rải sỏi trắng quanh nhà.

Lau mấy bộ cửa cũng cần rất tỉ mỉ

Mai đến thì thì mai nở. Vừa chụp trên sân thượng sáng nay.

 

Chiều 27 tết bạn làm gì 

Tui thì mở rộng cửa nhận quà tết của bạn bè và học trò gần xa. Cafe Ban Mê Thuột, rượu Tây từ chung cư AEON Tân Phú, bánh chưng Gò Vấp, trà Thái Nguyên và bánh nếp Yên Thành, bánh xoài và mắm tép Lệ Thủy; lạc Nam Đàn. Còn mấy thứ dưới bếp nữa nhưng tui lỡ ăn mất rồi. Thì tình nghĩa thế chứ còn gì nữa. Sài Gòn những ngày này tiết trời đẹp vô cùng; tình người, tình bạn bè, tình thầy trò càng đẹp hơn sau đại dịch.

Cafe Ban Mê Thuột do học trò gửi biếu 

Rượu Tây từ chung cư AEON Tân Phú, bánh chưng Gò Vấp, trà Thái Nguyên và bánh nếp Yên Thành

Bánh xoài và mắm tép Lệ Thủy; lạc Nam Đàn

 Sáng 28 tết bạn làm gì 

Tui đến Tops Market Âu Cơ sắm tết. Mua hàng rất nhanh nhưng xếp hàng trả tiền dài dằng dặc. Dằng dặc thì mặc kệ nó chứ đi đâu mà vội khi có cả chục quày thanh toán đang làm việc hết công suất.

St ngày tết kệ hàng nào cũng đầy ăm ắp và đc bổ sung liên tục dư sức làm thỏa mãn những khách hàng ham hố nhất. Khách hàng thì tràn ngập st đến mức thiếu hụt xe đẩy hàng.

Lần này tui chơi luôn cái chân giò heo rút xương hun khói loại bự nặng trên kí về uống với vang cho sướng. Thích nhất thịt hun khói là không béo, giòn giòn sật sật ăn không biết ngán.

Xong vụ này tôi chấm dứt chiến dịch sắm tết về kê cao gối ngủ đón giao thừa.

Người mặc áo xanh là tui thuê đẩy xe và trả tiền chứ trong túi tui không có tiền. Tui chỉ lòng vòng chụp hình post facebok chơi.

Cháu ngoại thử đồ Tết theo style Cô Ba Sài Gòn

Giọt nước tràn li

 

Chiều muộn hôm qua, cô nhân viên UB phường nhắn trên Zalo: Chú qua phường nhận tiền tết của TP để ngày mai cháu nghỉ làm, mọi người nhận hết từ 3 ngày nay rồi. Được bao nhiêu cháu. Dạ nhà chú 2,6 triệu ạ. OK. Chú qua ngay.

Năm nay cứ nghĩ dịch covid khó khăn nên TP sẽ không có khoản tiền này, thế mà vẫn có, thật cảm động. TP đang khó khăn trăm bề.

Nhớ 11 năm trước, tôi từ Bình Định chuyển vào. Khi đó đã nhận tháng lương hưu đầu tiên ở BĐ là tháng 12 – 2010 rồi chuyển hết hộ khẩu và BHXH vào TP. Vậy mà khi làm thủ tục nhập BHXH ở quận Tân Phú, các nhân viên ở đây vẫn giải quyết 1,3tr tiền tết 2011 và tạm ứng luôn lương tháng 1-2011 cho tôi. Điều đó khiến tôi ngạc nhiên đến sững người. Cô NV BHXH quận giải thích: Chú vô TP ăn tết thì TP phải chi tiền tiêu tết cho chú thôi.

Thời còn đi làm nhà nước, cuối năm tết đến cơ quan phát thêm nguyên tháng lương thứ 13 cộng thêm các khoản linh tinh khác thấy cũng bình thường. Nhưng khi đã nghỉ hưu rồi, bạn sẽ thấy những khoản tiền tử tế chỉ vài trăm nghìn ai đó phát cho mình cũng quý. Như cơ quan cũ ở Bình Định cứ tết đến lại chuyển vào tài khỏan tôi số tiền 600k gọi là quà tết cho cán bộ cũ của đài. Tôi xem đó là 1 sự ân tình đáng để cảm động.

Đến UB phường lúc 16h30, tôi là người cuối cùng kí vào cuốn sổ nhận tiền tết. Cô NV vừa đếm tiền cho tôi vừa hỏi thăm (cô này tôi quen biết thân tình cả chục năm nay vì cô phụ trách mảng chính sách và người có công. Chính cô đã nhiệt tình hỗ trợ tôi làm hồ sơ để được hưởng chính sách người có công): Tết chú đi đâu không. Chú bám trụ ở TP thôi cháu. Đi đâu lỡ người ta bắt ngoáy mũi bằng kit Việt Á và bắt cách li lại khổ. Chú ăn tết vui nhé. Cảm ơn cháu.

Về giao đủ cho bà xã 2,6tr. Bả nói: 28 tết mình đi siêu thị mua sắm. Ông thích gì tui mua. Ngẫm nghĩ 1 lúc tôi đề xuất: Có cá nục tươi loại con nhỏ nhỏ như ngón tay bà mua kho nhạt cho tui ăn với rau xà lách và bánh tráng chấm nước mắm nhỉ Tam Quan. Chuyện nhỏ. Tưởng ông thích cao lương mĩ vị gì chớ. Thời đó qua lâu rồi bà ơi.

Vụ công an hốt cái ổ tham nhũng ở cục lãnh sự Bộ ngại giao vào ngày cuối năm đúng là giọt nước tràn li. Thêm cú này nữa thì đúng là cả 1 bộ máy CP bung và toang toét tòe loe thật rồi. Nghĩ mà ê chề. Nào là phương diện quốc gia, nào là danh dự gì cũng bị đồng tiền đâm toạc hết. Mà những kẻ đó đâu có thiếu tiền chứ. Ngẫm ra trên đời này có 2 thứ con người ta không bao giờ chán là danh vọng và tiền bạc. Càng có càng ham muốn thêm. Và cuối cùng chết vì nó. Bỏ ra cả quá trình dài phấn đấu và bỏ ra cả đống tiền để mua cái ghế quyền lực. Rồi chết gục vì nó. Âu cũng là cái nghiệp.

Ảnh: Cháu ngoại tôi trên đường Nguyễn Văn Trỗi, Phú Nhuận

 

NHỮNG CON ĐƯỜNG CỦA ÁNH SÁNG

 

Tác giả	Trịnh Xuân Thuận
Ngôn ngữ	Tiếng Việt
Lĩnh vực	Khoa học kỹ thuật
Dịch giả	Phạm Vǎn Thiều - Ngô Vũ
Năm xuất bản	2009
Đơn vị xuất bản	NXB Trẻ
Giá sách	184.000 VND (2 tập)
Số trang	632

 

Năm 2007, Viện Hàn lâm Cộng hòa Pháp đã quyết định trao giải thưởng lớn Moron cho nhà vật lí thiên văn người Mĩ gốc Việt Trịnh Xuân Thuận vì cuốn sách phổ biến khoa học mới nhất của ông Những con đường của ánh sáng: vật lí và siêu hình học của ánh sáng và bóng tối, cuốn sách được NXB Fayard (Pháp) cho ra mắt vào tháng 3 năm 2007. Sau đó được dịch ra tiếng Việt và NXB trẻ ấn hành vào tháng 11 năm 2008.

Trong 2 tập sách dày hơn 600 trang này, nhà vật lí thiên văn Trịnh Xuân Thuận đã trình bày những suy nghĩ khoa học của ông về ánh sáng, và liên quan tới nó là bóng tối, trên nhiều phương diện, bao gồm tầm quan trọng của ánh sáng và bóng tối đối với sự sống, đối với khoa học, cũng như sự diễn giải ánh sáng của bộ não, nghệ thuật của các họa sĩ thuộc trường phái ấn tượng, và cả việc sử dụng ánh sáng trong kiến trúc và các khía cạnh tâm linh của ánh sáng. Là một cuốn sách thuần túy về khoa học nhưng dưới cách trình bày nhiều cảm xúc của tác giả Trịnh Xuân Thuận, Những con đường của ánh sáng được các nhà khoa học và đông đảo độc giả xem như là một bản sử thi về cuộc hành trình của nhân loại trên con đường đi vào vương quốc của ánh sáng và giải mã những bí mật của nó.

Với Trịnh Xuân Thuận, ánh sáng gắn liền với cuộc đời nghiên cứu khoa học của ông như một người bạn tri kỉ, bởi cuộc đời của một nhà vật lí thiên văn như ông thì suốt đời phải gắn bó với ánh sáng. Từ cuốn sách này, Trịnh Xuân Thuận khẳng định rất thuyết phục rằng, phần lớn các thông tin về vũ trụ mà chúng ta biết được đều là nhờ sự giúp đỡ hữu hiệu và trung thành của ánh sáng. Đó là sứ giả tuyệt vời nhất của vũ trụ. Chính ánh sáng cho phép con người giao tiếp và kết nối với vũ trụ. Và cũng chính ánh sáng đã chuyển tải được những đoạn nhạc và các nốt rời rạc của cái giai điệu bí ẩn của vũ trụ do con người kì công tái tạo với tất cả vẻ đẹp huy hoàng của nó.

Bằng cái nhìn bao quát của một nhà khoa học, cuốn sách Những con đường của ánh sáng của Trịnh Xuân Thuận đưa đến cho bạn đọc một cách hiểu giản dị về ánh sáng và tác dụng của nó trong đời sống cũng như trong nghiên cứu vũ trụ. Ông chỉ rõ: Bằng cách sử dụng ánh sáng để khám phá vũ trụ, các nhà vật lí thiên văn có thể sẽ hiểu được hiện tại và tiên đoán được tương lai của nó.

Ánh sáng tốt và có ích như vậy, nhưng dưới cái nhìn của nhà khoa học, tác giả cuốn sách đã chỉ ra rằng không phải cái gì gì nhiều cũng tốt, kể cả ánh sáng. Chẳng hạn con người không thể sống mà thiếu ánh nắng, nhưng nếu bị nắng tác động nhiều quá, sức khỏe con người sẽ bị tác hại nguy hiểm. Vì phơi nắng lâu sẽ làm tăng nhiệt độ cơ thể, giảm huyết áp và đau đầu, say nắng đặc biệt nguy hiểm đối với người già và trẻ nhỏ. Do vậy, trong các đợt nắng nóng, nên thường xuyên tắm rửa và tránh tối đa các hoạt động dưới nắng. Tuy nhiên do ngộ nhận, không ít người cứ tưởng tắm nắng lúc nào cũng tốt và tắm càng nhiều càng tốt. Trong khi đó thì nhà vật lí thiên văn đã chỉ ra rằng, tắm nắng quá lâu và quá thường xuyên có thể gây ra các hiệu ứng chết người, chẳng hạn ung thư da có thể xuất hiện do tắm nắng quá mức.

Bên cạnh việc chỉ ra những cái lợi và hại của ánh sáng, cuốn sách còn nói lên những tác động của ánh sáng đối các yếu tố tâm lí và tinh thần của con người. Những ngày trời quang mây tạnh, bầu trời xanh thẳm và nắng vằng rực rỡ khiến con người cảm thấy thoải mái và vui vẻ. Trái lại, những ngày trời u ám, ánh sáng nhợt nhạt và xám ngắt, con người dễ sinh ra buồn chán và mệt mỏi.

Bởi vậy mà có thể nói, cuốn sách Những con đường của ánh sáng không chỉ thuần túy là những vấn đề về khoa học vật lí thiên văn, mà nó còn là cuốn sách viết về những kiến thức thông dụng cho cuộc sống. Có lẽ chính vì tính đa dạng và hữu dụng về nhiều mặt như vậy mà Viện hàn lâm khoa học Pháp đã tặng cho tác giả cuốn sách giải thưởng lớn Moron, một giải thưởng thường được trao cho các tác phẩm triết học hơn là khoa học. Từ đó có thể nói, tác giả cuốn sách đã trình bày những vấn đề khoa học trên quan điểm của triết học. Những con đường của ánh sáng do vậy, càng tăng thêm tính hấp dẫn với bạn đọc.

Tác giả cuốn sách này, nhà vật lí thiên văn Trịnh Xuân Thuận sinh ra và lớn lên ở Việt Nam. Nhưng từ nhỏ ông đã học trong các trường Pháp, nói thông thạo tiếng Pháp và hiểu biết nhiều về văn hóa Pháp. Vì thế mà các cuốn sách của ông đều được viết bằng tiếng Pháp. Ông đã có gần chục đầu sách trong đó có nhiều cuốn là best seller, được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Lĩnh vực nghiên cứu hiện nay của Trịnh Xuân Thuận chủ yếu tìm hiểu về sự hình thành của các thiên hà. Với tất cả những gì đã làm được, trong đó có cuốn Những con đường của ánh sáng, nhà khoa học người Mĩ gốc Việt Trịnh Xuân Thuận đã góp phần làm rạng danh người Việt ở nước ngoài.

 Link XB trên sachhay.org: https://www.sachhay.org/sach/ChiTiet/5635/nhung-con-duong-cua-anh-sang

Hôm qua tôi đi tất niên

 

Đầu giờ chiều ngày 18 tháng chạp, ông HT nhắn Thầy nhớ lên buổi Year End Party nhé. Tôi đang đi đây anh.

Cả năm dịch dã, trừ những người đã mất đi vì covid (không loại trừ nguyên nhân chết do test bằng kit bọn Việt Á và đồng bọn ở Bộ y tế và Bộ KHCN và cả cái bọn ở HV quân y thuộc BQP toa rập nhập từ Tàu cộng nên ai cũng thành dương tính và vô đến BV dã chiến thì chết oan) còn lại đã sống sót qua đại dịch nên phải đi để gặp lại nhau chứ. Nói thêm: cả nhà tôi không ai dính dương tính là vì không nghe chúng nó xúi giục đi ngoáy mũi lần nào. Trong nhà tôi giờ còn nguyên cả nắm kit test tổ dân phố ném qua cửa.

Nói như ai đó: Gặp lại nhau đây là may mắn lắm rồi. Đã có hơn 20k đồng bào TP HCM bị chết trong đại dịch. Có ngày hơn 400 ca tử vong. TP từng có cả tháng sặc mùi tử khí. Không may sao được.

Tính ra đời tôi đã có đến mấy vụ thoát chết. Trong đó may nhất là thoát chết trong chiến trường miền Đông Nam Bộ ở trận Xuân Lộc và trận Trảng Bom của chiến dịch HCM 1975. May nhì là thoát chết oan vì kit test Việt Á trong đại dịch covid Sài Gòn 2021.

Đến nơi thì đang ca nhạc. Trên sân khấu mấy em xinh tươi khoa thanh nhạc đang hát nhảy rất sôi nổi và rất hay.

Rồi phát biểu, cụng li, ăn uống. Ra về nhắc nhỏ ông HT: Đừng quên tiền thưởng tết của tôi nhé. Có nó tôi sẽ nhớ anh nhiều hơn. Ông dặn lại: Thầy chuẩn bị qua tết dạy cho trường tuần mấy tiết bên khoa cơ bản, bên đó đang thiếu GV. YES. Dạy thì được nhưng làm VP ngày 8 tiếng thì NO. Tôi chừ già rồi.