Chỉ một lời Thầy khen làm tôi cố gắng mãi

Năm 1979 tốt nghiệp VU tôi được phân công về dạy ở Khoa Văn QNU. Hồi đó chẳng phải xin xỏ gì. Học xong người ta phân đi đâu thì đi đó cứ như trời định vậy. Không như sinh viên bây giờ tốt nghiệp đồng nghĩa với thất nghiệp. Chúng tôi hồi đó thuộc lòng câu: Cầm vàng còn sợ vàng rơi; Cầm bằng tốt nghiệp đời đời ấm no.

Về khoa Văn QNU tôi gặp Trưởng khoa Nguyễn Văn Giai là thầy giáo cũ dạy tôi văn học Nga khi còn học năm 3 ở VU. Ngay buổi họp cán bộ khoa đầu tiên, ông phân công tôi đảm nhiệm môn văn học Trung Quốc cùng tổ nước ngoài với ông. Tôi vốn dễ tính, thực ra môn mà tôi thích theo đuổi là Lí luận văn học, nhưng thôi, mất ngựa biết đâu lại là điềm may của ông già cửa ải.

Theo qui định đối với giảng viên đại học, năm đầu tiên ở lại trường tôi được đi đọc sách, biên soạn bài giảng và dự giờ các giảng viên khác, nhất là các thầy từ trường bạn đến thỉnh giảng, sau đó mới được tập tõm lên lớp.

Khoảng cuối năm 80 có Thầy Lương Duy Thứ là một trong số ít GS dạy VHTQ hàng đầu của Việt Nam từ ĐHSP 1 Hà Nội vào thỉnh giảng. Tôi ngày ngày chăm chỉ ôm cặp lên giảng đường cùng với SV khóa 1 học bài của sư phụ.

Một hôm sau buổi giảng Thầy bảo tôi: Đầu tuần sau đến phần thực hành chương Sử kí của Tư Mã Thiên, tôi dành 1 tiết để anh lên phân tích truyện Liêm Pha – Lạn Tương Như liệt truyện cho SV nhé. Dù lo lắng nhưng tôi sẵn sàng nhận lời Thầy, bởi nghĩ có dịp nên thử sức và khẳng định mình xem sao.

Liêm Pha – Lạn Tương Như liệt truyện là một tác phẩm thuộc loại hay nhất, có nhiều kịch tính nhất trong Sử kí, thể hiện được nhiều tài năng và sự thâm thúy trong ngòi bút của nhà viết sử cũng là nhà văn vĩ đại thời cổ đại Tư Mã Thiên.

Câu chuyện tóm tắt như sau:

"Liêm Pha là một tướng tài của nước Triệu thời Chiến quốc. Năm 283 TCN, nước Triệu theo kế hợp tung của nước Yên cùng đánh Tề Mẫn vương kiêu ngạo, Liêm Pha được Triệu Huệ Văn vương cử làm tướng đi đánh Tề dưới quyền tổng chỉ huy của tướng Yên là Nhạc Phi. Liêm Pha phá tan quân Tề, lấy ấp Dương Tấn về nước Triệu. Nước Tề sau đó bị nước Yên đánh bại.

Liêm Pha được làm thượng khanh, dũng khí của ông nổi tiếng khắp các nước chư hầu.

Khi đó Lạn Tương Như vốn xuất thân chỉ là người phục vụ dưới quyền hoạn quan Mục Hiền, nhờ việc đi sứ nước Tần bảo toàn được ngọc bích và uy tín của nước Triệu trước nước Tần hùng mạnh nên được phong làm thượng đại phu. Nước Tần hứa đổi 15 thành lấy ngọc bích họ Hoà của nước Triệu nhưng không thực hiện lời hứa, kết quả nước Triệu cũng không đem ngọc bích cho Tần.

Năm 282 TCN, vua Tần bực nước Triệu không chịu dâng ngọc bèn đánh Triệu, lấy Thạch Thành. Năm sau lại đánh Triệu, giết hai vạn người. Sau đó vua Tần sai sứ giả nói với Triệu Vương muốn họp nhau ở Dẫn Trì, ngoài Tây Hà để giảng hoà. Vua Triệu sợ nước Tần hung hãn, từng bắt giữ Sở Hoài vương khi đến hội họp nên định không đi. Liêm Pha và Lạn Tương Như bàn rằng: Nhà vua không đi thì tỏ ra nước Triệu yếu và nhát. 
Vua Triệu nghe theo, bèn đến hội họp. Lạn Tương Như đi theo phò tá vua Triệu. Liêm Pha tiễn đến biên giới, từ biệt nhà vua nói: Nhà vua đi, tính đường đi về cùng hội họp, chẳng quá ba mươi ngày, nếu ba mươi ngày không về, xin lập thái tử làm vua để cho Tần hết hy vọng.

Triệu Huệ Văn vương nghe theo.

Trong thời gian Triệu vương và Lạn Tương Như đối đầu với vua quan nước Tần ở Dẫn Trì, Liêm Pha coi giữ nước Triệu, không gặp biến cố nào.

Lạn Tương Như có công phò tá vua Triệu hội kiến vua Tần ở Dẫn Trì khiến nước Tần không dám chèn ép nước Triệu nên được vua Triệu phong làm thượng khanh, địa vị trên cả Liêm Pha.

Liêm Pha bất mãn nói:

Ta là tướng nước Triệu, phá thành đánh trận có công to, trái lại Tương Như chỉ nhờ miệng lưỡi lập công mà địa vị ở trên ta. Hơn nữa, Tương Như vốn người thấp hèn, ta xấu hổ không mặt mũi nào ngồi ở dưới ông ta.

Và ông rêu rao rằng:

Ta gặp Tương Như, quyết làm nhục ông ta.

Tương Như nghe vậy, chủ động tránh không gặp Liêm Pha. Về sau, ông nghe mọi người nói lại lời Tương Như giải thích rằng:

Oai như vua Tần mà Tương Như dám gào thét ở giữa triều đình, làm nhục cả quần thần. Tương Như tuy hèn nhát há sợ Liêm tướng quân sao. Nhưng ta nghĩ rằng nước Tần sở dĩ mạnh, không đem binh lính đánh Triệu vì có ta cùng Liêm tướng quân. Nay hai con hổ đánh nhau, thế nào cũng không sống được cả, cho nên ta phải làm như thế, vì nghĩ đến việc cấp bách của nước nhà trước mà gác việc thù riêng đó thôi.

Liêm Pha nghe vậy ân hận, nhận ra lỗi của mình. Ông bèn cởi trần, mang roi nhờ tân khách đưa đến cửa nhà Lạn Tương Như tạ tội, nói: Kẻ hèn mọn này không biết tướng quân rộng lượng đến thế! 

Rồi từ đó hai người vui vẻ làm bạn sống chết có nhau khiến nước Tần không dám hăm dọa nước Triệu. Sau này khi Liêm Pha và Lạn Tương Như qua đời, nước triệu suy yếu hẳn rồi mất vào tay Tần". 

Tôi dành mấy hôm đọc và nghiền ngẫm kĩ tác phẩm, rồi soạn bài. Bài soạn  của tôi là mấy trang A4 gạch xóa lem nhem, nếu người ngoài có nhìn vô cũng không biết đâu mà mò. Buổi tối cuối cùng gần như tôi không ngủ được, nghĩ đến bài giảng ngày mai dù chỉ 1 tiết ngắn ngủi nhưng lòng tôi bâng khuâng khó tả. Vừa náo nức vừa lo lắng. Cứ nằm vắt tay lên trán một lúc lại đứng dậy lật lật bài soạn rồi đi lại vung tay lảm nhảm một mình trong phòng như một thằng bị bệnh mộng du. Lần đầu tiên tôi thấm thía sự vất vả của cái gọi là lao động giáo án của nghề dạy học.

Khi cảm thấy đã ổn rồi tôi lên giường ngủ. Nhưng mắt vẫn không chịu ngủ. Có một cái gì chưa ổn trong bài phân tích của mình. Đó là sự ca ngợi hết lời nhân vật Lạn Tương Như của các bài viết trong giáo trình VHTQ cũng như trong các tài liệu tham khảo khác. Bài soạn của tôi cũng đi theo hướng đó, hết lời ca ngợi viên quan văn Lạn Tương Như rộng lượng, biết đặt lợi ích đất nước lên trên danh tiếng cá nhân; và chê trách nặng lời viên quan võ Liêm Pha bụng dạ hẹp hòi suýt nữa thì làm mất nước. Đây chính là chỗ mà tôi thấy không ổn trong nhận thức và phân tích tác phẩm. Nếu phân tích theo hướng này thì câu chuyện của Tư Mã Thiên không có chỗ cho sự thâm thúy. Lạn Tương Như là nhân vật tốt từ trong trứng. Ngay từ khi xuất hiện trong tác phẩm, ông ta đã là một con người tốt và cho đến hết tác phẩm tính cách của con người này vẫn vậy, không có gì phát triển. Đây không thể là một hình tượng nhân vật điển hình của tác phẩm được. Nếu hướng sự phân tích ca ngợi vào nhân vật này như các giáo trình văn học và tài liệu tham khảo đã viết tức là cố tình đẩy vào một cánh cửa đã mở sẵn. Một việc làm vô ích.

Nghĩ đến đó tôi bật dậy lấy bút viết lại bài phân tích theo hướng đề cao nhân vật Liêm Pha, một vị đại tướng lỗi lạc biết nhận ra sai lầm của mình để phục thiện. Con người ta ở đời ai cũng có sai lầm. Vấn đề là biết nhận ra cái sai của mình để từ đó sửa chữa lỗi lầm và phát triển nhân cách ngày một hoàn thiện hơn. Liêm Pha mới chính là hình tượng nhân vật đáng ngợi ca nhất của tác phẩm, là một hình tượng điển hình trong câu chuyện và trong cả bộ Sử kí vĩ đại, một con người biết vượt lên chính mình.

Sau khi đã viết lại gần như toàn bộ giáo án, tôi mệt mỏi lăn đùng ra giường ngủ thiếp đi lúc nào không biết.

Sáng hôm sau, tôi dậy sớm với tâm trạng đầy hồi hộp và náo nức cứ như thể lần đầu tiên hẹn hò với cô bạn gái trong mối tình đầu, rồi xách cặp rời khu tập thể CBGD để hầu sư phụ GS Lương Duy Thứ lên lớp.

Vẫn những bậc cầu thang quen thuộc lên giảng đường trên lầu 2 ấy nhưng hôm nay tim tôi đập rộn ràng.

Sau mấy lời giới thiệu của GS hướng dẫn, tôi bước lên bục giảng cầm phấn trắng nắn nót viết lên tấm bảng xanh dòng chữ: Phân tích tác phẩm Liêm Pha – Lạn Tương Như liệt truyện.

Sự hồi hộp ban đầu qua mau.

Tôi như bị cuốn hút vào bài giảng của mình, cuốn hút như là đang lên đồng. GS Thứ dành cho bài giảng của tôi một tiết nhưng tôi đã chiếm dụng của thầy cả một  tiết rưỡi.

Điều bất ngờ là khi tôi nói lời chấm dứt bài giảng của mình, cả 2 lớp SV khóa 1 học chung đã vỗ tay cổ vũ.  Tôi nghĩ vậy là mình thành công rồi.

Sau đó GS Thứ lên nhận xét. Thầy nói ngắn gọn: Qua bài giảng vừa rồi của thầy HTS, tôi xin được nói rằng, nếu tôi là Mao Trạch Đông thì thầy HTS là Lâm Bưu.

Chỉ có thế.

Lời nhận xét của Thầy làm tôi sướng ngất ngây. Bởi đó là một lời khen nhiều ngụ ý. Thời đó nếu ai quan tâm đến chính trị, sẽ biết rằng chủ tịch Trung quốc khi đó là Mao Trạch Đông đã chọn Lâm Bưu làm người kế vị của mình vì thế Phó chủ tịch Trung Quốc Lâm Bưu khi đó là nhân vật số 2 sau Mao Trạch Đông. Khi đó bất cứ báo đài nào nếu đã nhắc đến Chủ tịch Mao Trạch Đông hiển nhiên phải nhắc đến Phó chủ tịch Lâm Bưu. Hai con người này gắn liền nhau như hình với bóng trên đại lễ đài Thiên An Môn, trên các đoàn chủ tịch đại hội của Trung Quốc thời đó. Với ví von ấy Thầy đã kín đáo khen học trò là tôi rất nhiều.  Không sướng râm ran sao được.

Từ đó đến nay, sau mấy chục năm đã đi qua, kể cả khi đã nhảy sang làm nghề khác cả hai chục năm trời, tôi vẫn gắn bó với môn VHTQ, vẫn hồi hộp và say mê mỗi khi có dịp bước chân vào lớp để giảng bài, bởi tôi không bao giờ quên lời khen ấy của Thầy tôi, GS Lương Duy Thứ.

Sự khác nhau giữa Hà Nội và Sài Gòn (tiếp theo)

-  Ở Hà Nội nếu một nghệ sĩ dính đến scandal họ sẽ xem đó như một niềm hãnh diện rồi từ đó tìm cách nổi lên. Chẳng hạn như diễn viên phim sex Hoàng Thùy Linh Nhật kí Vàng Anh, người từng được  tờ CNN GO xếp vụ tai tiếng của Hoàng Thùy Linh vào nhóm 5 vụ bê bối tình dục hàng đầu châu Á, lại càng trơ tráo tìm cách để trở thành ca sĩ nổi tiếng và ngày càng nổi hơn trên sân khấu. Hoặc như nhà báo của VTV Vũ Kiều Trinh sau khi nổi tiếng do ăn cắp xuyên lục địa thì càng xem đó là cơ hội để nổi hơn trên màn hình VTV với chương trình Điểm hẹn văn hóa. 

Ở Sài Gòn nếu một nghệ sĩ dính đến scandal họ sẽ rất xấu hổ. Chẳng hạn diễn viên Yến Vy sau khi lộ cảnh đóng phim sex với người tình thì vì xấu hổ và lòng tự trọng đã không chỉ biến mất khỏi hoạt động nghệ thuật mà còn tìm đường biệt xứ, sang Mĩ lặng lẽ ẩn dật.

- Ở Hà Nội khi đàn ông ngồi lại với nhau chỉ nói chuyện nhân sự từ bộ chính trị trung ương đảng, chính phủ đến thành ủy, tỉnh ủy rành rẽ cứ như là vừa từ trong cuộc họp bộ chính trị bước ra.

Ở Sài Gòn khi đàn ông ngồi lại với nhau chỉ nói chuyện ba láp ba sàm cho vui, nói xong đứng dậy rũ áo ra về là quên ngay. Bởi đã có một mặc định bất thành văn là không bao giờ nói chuyện chính trị, kể cả lúc họp chi bộ.

- Dân Hà Nội thuộc hết tên các vị trong bộ chính trị, các bộ thứ trưởng; dân Sài Gòn không biết ông Lê Thanh Hải, ông Lê Hoàng Quân là ông nào

- Ở Hà Nội chuyện nhỏ cũng biến thành chuyện to. Ở Sài Gòn chuyện to mấy cũng chỉ là chuyện nhỏ.

- Ở Hà Nội nhìn ông xe ôm giống ông cán bộ nhà nước. Ở Sài Gòn ông cán bộ nhà nước nhìn giống ông xe ôm.

- Xe ôm Hà Nội tống ba chạy qua mặt công an ngoảnh lại “ịt mẹ mày”. Xe ôm Sài Gòn tống ba chạy qua mặt công an ngoảnh lại “Cảm ơn chú Hai”.

- Ở Hà Nội cô cave nhìn giống tiểu thơ con nhà giàu. Ở Sài Gòn tiểu thơ nhà giàu nhìn giống cô cave.

- Ở Hà Nội dân trong một dãy phố biết hết mặt nhau rành rẽ từ công việc đến chuyện riêng tư của mỗi nhà. Ở Sài Gòn 2 nhà ở cạnh nhau không biết tên là gì.

- Ở Hà Nội đi loanh quanh một hồi lại thấy Bờ Hồ. Ở Sài Gòn càng loanh quanh càng lạc lối.

- Xưa nay chỉ có người Hà Nội vô Sài Gòn định cư; Người Sài Gòn không bao giờ có ý nghĩ sẽ ra Hà Nội sinh sống.

- Người Hà Nội vô Sài Gòn cố bắt chước cách nói năng, sinh hoạt cho giống người Sài Gòn; Không thấy người Sài Gòn bắt chước người Hà Nội.

- Ở Hà Nội gặp khi tắc đường kẹt xe nghe ụ mẹ ụ cha ầm trời. Ở Sài Gòn ngậm tăm mà đi, không cả một tiếng còi xe.

- Ở Hà Nội lỡ mình có lỗi khi đi đường sẽ nghe hàng loạt lời rủa xả: Mù à; không muốn sống nữa à; muốn chết à… Ở Sài Gòn mọi người sẽ lặng lẽ nhường đường cho mình đi.

- Taxi Hà Nội thường nhỏ như cái chuồng gà (toàn xe matiz). Taxi Sài Gòn thường to như cái xe tăng (toàn xe innova).

- Ở Hà Nội ăn phở xong ra cửa mua chén chè nóng tráng miệng. Ở Sài Gòn trước khi ăn phở đã có sẵn li trà đá miễn phí.
- Nếu bạn ra Hà Nội Nội công tác, du lịch... sẽ được bạn bè ngoài đó quan tâm mời ăn uống, gặp gỡ sớm tối cho đến ngày bạn rời Hà Nội. Ở Sài Gòn khi bạn từ Hà Nội vô sẽ được bạn bè Sài Gòn mời nhậu một bữa rất thân tình rồi sau đó là quên luôn, bạn rời Sài Gòn lúc nào cũng không biết.
- Người Hà Nội thường tìm chỗ sang để ăn. Người Sài Gòn cốt tìm chỗ ngon để ăn.
- Người Hà Nội thường tự hào về hương hoa sữa. Người Sài Gòn không có hương hoa gì để tự hào.
- Con gái Hà Nội dễ thương và thương cũng dễ. Con gái Sài Gòn dễ thương nhưng thương không dễ.
- Con gái Hà Nội dễ yêu nhưng khó bỏ. Con gái Sài Gòn khó yêu nhưng dễ bỏ.
- Hồ Gươm ở Hà Nội nhỏ bằng một con rùa to. Hồ Con Rùa ở Sài Gòn to bằng một con rùa nhỏ.
- Sân bay Hà Nội ở tít trên Nội Bài. Sân bay Sài Gòn ở ngay trong lòng thành phố.
- Ở Hà Nội không có đường mang tên Sài Gòn. Ở Sài Gòn có đường mang tên Hà Nội.
- Ở Hà Nội bảng tên đường chỉ ghi một mặt, người đi đường nhiều khi đi qua phải ngoái đầu nhìn lại mới đọc được tên đường phố. Ở Sài Gòn bảng tên đường ghi cả hai mặt, đi từ phía nào tới cũng dễ dàng đọc được tên đường.
- Ở Hà Nội đàn ông và đàn bà cùng vào quán thịt chó như nhau. Ở Sài Gòn chỉ có đàn ông mới vào quán thịt chó.
- Cuối cùng, Hà Nội là thủ đô và người Hà Nội luôn tự nhận mình là ngàn năm thanh lịch. Sài Gòn từng là thủ đô và từng được thế giới ngợi ca là Hòn ngọc Viễn Đông. 
                                                                     
                                                  

 

Sắp có Sự khác nhau giữa đàn ông và đàn bà  

Sự khác nhau giữa Hà Nội và Sài Gòn

-      Nếu một nữ nghệ sĩ dính đến scandal: 
Ở Hà Nội sẽ xem đó như một lợi thế rồi tìm cách nổi lên từ scandal. Chẳng hạn như  diễn viên phim sex Hoàng Thùy Linh Nhật kí Vàng Anh, người từng được  tờ CNN GO xếp vụ tai tiếng của Hoàng Thùy Linh vào nhóm 5 vụ bê bối tình dục hàng đầu châu Á, lại càng trơ tráo tìm cách để trở thành ca sĩ nổi tiếng và ngày càng nổi hơn trên sân khấu. Hoặc như nhà báo của VTV Vũ Kiều Trinh sau khi nổi tiếng do ăn cắp xuyên lục địa thì càng xem đó là cơ hội để nổi hơn trên màn hình VTV với chương trình Điểm hẹn văn hóa. 
Ở Sài Gòn diễn viên Yến Vy sau khi cũng dính vào scandal đóng phim sex với người tình thì vì xấu hổ và lòng tự trọng đã không chỉ biến mất khỏi hoạt động nghệ thuật mà còn tìm đường bỏ xứ ra đi khỏi đất nước, sang Mĩ lặng lẽ sinh sống.

- Đi ăn giỗ về gõ tiếp...

-       

Bão hụt

14h chiều nay, sau khi nhận được lệnh của lãnh đạo Trường, tôi gửi ngay một cái meo đến các khoa với giọng văn rất màu khí tượng: Theo cảnh báo của Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ,  “chiều tối nay bão số 13 sẽ đổ bộ vào TP. HCM. Ngoài khả năng xảy ra dông lốc và gió lớn, thì khu vực TP. HCM có nhiều khả năng bị ngập nặng khi bão gây mưa lớn kết hợp với triều cường đang đạt đỉnh”. Để phòng tránh cơn bão số 13 và nhằm bảo đảm tính mạng cho GV và SV, yêu cầu các khoa cho các lớp kết thúc buổi học chiều nay vào lúc 16h, các lớp liên thông buổi tối nay cho nghỉ.

Vừa meo đi chưa kịp xoa tay đã nhận được mấy cái meo lại của các thư kí khoa: Chỉ bảo đảm tính mạng cho GV và SV, vậy còn tính mạng của NV và thư kí như bọn em thì sao thầy.

Ôi trời, tôi sai sót rồi. Đúng là bút sa gà chết. Nghĩ đến lớp học là tôi chỉ nghĩ đến thầy và trò, ai nghĩ đến những NV đang trong các văn phòng chứ. Nghĩ thế nhưng tôi vẫn cố vớt: Thì GV và SV còn dĩ nhiên CB và NV vẫn còn. 
Thông báo là vậy nhưng chỉ mới 15h30 các lớp SV đã túa cả ra sân trường cười nói rôm rả như tết. Hỏi sao ra sớm thế? Dạ thầy cho ạ. Thì ra là thầy cũng muốn về sớm tránh bão. Đúng là vui vẻ như cậu học trò được rời sách vở. Đang học trên lớp mà được nghỉ ngang xương, không sướng mới lạ.

Tôi ngước nhìn lên trời, im ắng lạ thường. Đây có phải là khoảng  lặng đáng sợ trước cơn bão lớn. Chắc là vậy rồi. Bão mà vô cả SG thì không phải là chuyện đùa.

Phút chốc cả khu trường im ắng, chỉ còn tôi với tổ bảo vệ.

16h hơn, rồi tôi cũng chào các anh bảo vệ ra về để tránh bão và chống bão. Tôi lo lo khi nghĩ đến hai mái tôn hờ hững của cái khung nhà trống trên sân thượng nhà tôi, kiểu này bay là cái chắc.

Vừa ra khỏi cổng trường mắt tôi như hoa lên khi nhìn thấy cả một biển người náo loạn như đang chạy di tản trên đường Âu Cơ. Thì tất cả cùng được nghỉ việc về sớm mà. Đến ngã tư Âu Cơ - Thoại Ngọc Hầu thì không tài gì quẹo trái để về nhà được. Xe cộ ngổn ngang, chiếc này đan xen vào chiếc kia không phân biệt được là đang đi về hướng nào nữa. Có 2 chú áo vàng đứng giữa biển người tuýt những tiếng còi bất lực. Tôi đành xuôi theo dòng người đi như trôi dần về Đồng Đen từ đó tìm đường vòng ngược lại Âu Cơ rồi ra hướng Bà Quẹo. Vậy mà lại thoát sau nửa tiếng giữa biển người và xe tắc tị.

Thấy nét mặt ai cũng căng thẳng lo lắng và nghiêm trọng. Lâu lắm dân SG mới được đón bão vào. Không nghiêm trọng mới lạ.

Về đến nhà vợ hỏi sao về sớm thế. Chứ bà không nghe bão à? Thấy gì đâu! Thì đang là khoảng lặng trước cơn bão lớn mà. Trước bão mà càng không thấy gì thì là càng nguy hiểm đấy. Tôi tranh thủ truyền đạt ngay kinh nghiệm thiên tai cho mụ vợ.

Một lúc sau thì con gái lớn cũng về. Nó bảo con đang dạy trên lớp thì thấy thư kí khoa thông báo cho nghỉ nên nghỉ ngay. Con bé này thường về nhà sau 18h. Trường nó cách trường tôi cả chục cây số.

Rồi con gái út cũng về. Nó bảo GĐ Cty yêu cầu về sớm tránh bão theo thông báo của TP. Con bé này thường về nhà sau 20h vì cty nó bắt đầu làm việc từ 9h sáng.

Vậy là lâu lắm vào một ngày làm việc bình thường 3 cha con tôi được đi làm về sớm và do vậy được ăn một bữa cơm chiều vừa sớm vừa đông đủ cả nhà. Nhờ có bão số 13 vô Tp đấy. Ai bảo số 13 là xấu.

Hài hước là chờ dài cổ từ tối đến giờ thì “khoảng lặng” vẫn nguyên “khoảng lặng”. Không một làn gió nhẹ, không một hạt mưa sa. Sao lại có cái khoảng lặng dài thế nhỉ.

Đọc trên mạng mới biết là không có cái gọi là cơn bão số 13 vào TP do áp thấp nhiệt đới đi nhanh quá, không đủ thời gian để hình thành nên một cơn bão.

Thấy tức cười quá nên ngồi gõ mấy dòng này. 

Nói ra chỉ sợ đồng bào miền Trung cười.

Nguyễn Văn Chương đã về mãi với xứ Đoài mây trắng lắm…

Xa Bình Định, xa Nguyễn Văn Chương đã lâu, hôm nay vào weblog của nhà thơ Mai Thìn được biết Nguyễn Văn Chương do bị tai biến nặng đã từ trần lúc 16h ngày 27/9/2013 (tức ngày 23 tháng 8 năm Quý Tỵ), hưởng thọ tròn 70 tuổi, tôi thảng thốt cả người.  Bởi hồi ở Qui Nhơn, anh và tôi vẫn thường gặp gỡ chuyện trò với nhau về cuộc sống, về văn chương. Vậy mà nay con người mang cái tên đậm màu Văn Chương như một cái nghiệp vận vào thân ấy, đã ra đi. Nhớ anh, người con của Xứ Đoài, Hà Tây cũ, tôi nhớ một câu thơ anh từng viết về quê hươngmình: Quê ở xứ Đoài mây trắng lắm.

Cách đây 5 năm, vào năm 2008, khi anh kí tặng tôi tập Thơ Nguyễn Văn Chương, cuốn sách có giá trị như một toàn tập thơ anh, tôi đã có bài viết về anh và tập thơ dày dặn này:

Sinh năm Quý Mùi, 1943, tính đến 2008 Nguyễn Văn Chương đã bước sang tuổi 65; nhưng nom anh vẫn còn phong độ và sung sức lắm. Chính vì thế mà tôi lấy làm ngạc nhiên khi anh tự mình làm một cuộc tổng kết khá hoành tráng cho chặng đường thơ hơn bốn mươi năm  của mình.  

Tôi đã đọc thơ Nguyễn Văn Chương khá nhiều, từ thơ cho thiếu nhi như Tiếng gọi vịt cho đến rất nhiều thơ cho người lớn như các tập Cỏ biếc, Đêm huyền diệu; Từ thơ trữ tình như Lục bát yêu đến thơ tự sự như trường ca Làng... Ở đâu tôi cũng thấy sự đằm thắm của Nguyễn Văn Chương với một cái nhìn đầy yêu thương về con người, về cuộc sống. 

Cầm cuốn Thơ Nguyễn Văn Chương còn thơm mùi giấy mới trên tay, tôi vô tình lật trúng bài in ở cuối phần V: Tình yêu nỗi nhớ, tôi như bị hút vào những câu lục bát da diết một niềm yêu từ thuở xa xăm: 

        Rượu thu cất tự nỗi buồn

Đắng cay chua mặn mãi còn ruổi theo

        Cất từ lệ trái tim yêu

Bao niềm sướng khổ, bao nhiêu lụy phiền 

       Và anh xin uống cạn em

Để lên nước chúa thì quên lối về 

Dù đã bôn ba qua nhiều chặng đời vất vả gian truân, trong đó có 15 năm làm lính của sư đoàn 308, cuộc đời và con người Nguyễn Văn Chương cũng lận đận long đong lắm. Biết Nguyễn Văn Chương đã lâu, tôi có cảm giác anh chưa có lấy một ngày sướng, một ngày thanh thản. Dù sống giữa gia đình với nhà cửa, vợ, con, cháu đề huề nhưng hình như Nguyễn Văn Chương vẫn thường để cõi lòng hướng về những nơi ngày xưa xa lắm. Và có lẽ vì thế mà khác với những người thuộc giới thơ văn bây giờ là hay ồn ào với những bia rượu, ngôn từ to tát, Nguyễn Văn Chương thường lặng lẽ, trầm tư như một người đứng ở bên lề cuộc sống.  

Thơ Nguyễn Văn Chương cũng vậy. Từ ngữ không đại ngôn mà dễ hiểu; câu chữ ít triết lý để ra vẻ thâm nho mà thường giản dị, rất đời thường. Cái đơn giản của chất lính như cũng ngấm cả vào thơ anh. Đó là những câu thơ chân thật, dễ đi vào lòng người.  

Các cây bút trẻ ngày nay không biết là vô tình hay hữu ý, thường muốn kiêm luôn cả nhà tư tưởng. Vì thế mà thơ họ thường cao siêu, trừu tượng, theo kiểu nói vậy mà không phải vậy.

Nguyễn Văn Chương thì khác hẳn. Thơ Anh đã đi từ những cái rất to tát như lòng yêu nước, tình yêu quê hương, tình cảm lứa đôi, tình đồng chí, đồng đội thành những câu chữ giản dị, ai đọc cũng có thể hiểu ngay được: 

          Sông Cầu như trôi ở trước hiên nhà

          Trăng kỳ ảo, mạn thuyền ai ngồi tựa

          Non nước xinh cho lòng anh đến ở  

          Trong mỗi lời quan họ mãi đằm sâu

                             (Em hát quan họ) 

Những câu thơ thật như không thể thật hơn. Và tình tứ như không thể tình tứ hơn.     

                              
                           Nhà thơ Nguyễn Văn Chương (1943-2013) 

Cầm trân trọng cuốn Thơ Nguyễn Văn Chương trên tay, tôi hỏi anh mà cứ sợ mất lòng: Làm cuộc "Tổng kết" này rồi anh định không đi tiếp đời thơ nữa à, chả nhẽ anh gác bút như hiệp khách gác kiếm? Anh cười: Thì có ai cấm mình đâu.

Thế đấy. Sau Thơ Nguyễn Văn Chương, chắc chắn sẽ còn những thơ Nguyễn Văn Chương khác. Anh sẽ vẫn làm thơ nữa như con chim thì phải hót, cây thì phải nở hoa, đâm chồi nảy lộc vậy.  

Lạc bước trong rừng thông cổ sơ

Trời xanh không gợn chút sa mù

Chiều chưa nhạt nắng mà se lạnh

Chớm hè như đã dẫn vào thu

Xuống thấp lên cao - lũng tiếp đồi

Đường như biển sóng vỗ triều vui

Trung tâm rừng núi, nhìn không núi

Chỉ thấy bao la bốn phía trời...

                     (Thoáng chốc Pleiku) 

Tôi lại hỏi Nguyễn Văn Chương: Rồi sẽ có cuốn Văn Nguyễn Văn Chương nữa chứ? Anh cười hiền lành: Thì rồi cũng phải có chứ. 

Đó là điều tất yếu. Vì Nguyễn Văn Chương cũng là cây văn xuôi quen thuộc trong giới cầm bút nước nhà với những tập Hoa mai đỏ, Chuyện làng văn, Cảm nhận dọc hành trình... 

Con người văn chương quê ở xứ Đoài mây trắng lắm ấy vẫn còn mơ mộng và vất vả với văn chương nhiều lắm.  

                                                    Qui Nhơn, 2008

Khai giảng

16h chiều nay, cho SV năm nhất.

Lễ khai giảng năm học mới dành cho SV khóa 16 năm học 2013-2014. Cách đây 34 năm tôi cũng là SV khóa 16.

                                           Ngộ nghĩnh và hồn nhiên tân sinh viên K16

Ăn bữa giỗ lỗ bữa cày

Tối qua có bữa tiệc chiêu đãi nhân một sự kiện. Chức sắc từ cấp trưởng phó phòng ban khoa trở lên đều tham dự với khoảng trên 40 người. 18h đã tề tựu đông đủ ở nhà hàng khu cư xá Bắc Hải Q.10.

Món ăn thì bình thường theo kiểu truyền thống nhưng đồ uống thì khá sang với tuyền một thứ vang trắng Pháp thượng hạng và khá nặng đô.

Trong không khí thân tình và vui vẻ nên mọi người liên tục chúc tụng nhau. Sự hưng phấn bốc lên mau chóng.  Tôi thuộc loại chưa uống đã say, thậm chí chỉ nhìn người khác uống đã say, vậy mà li này vừa cạn chưa kịp đặt xuống nghỉ  lấy hơi bồi bàn đã rót đầy li khác bởi luôn luôn có người từ bàn khác đến yêu cầu nâng li với đủ thứ lí do, mà lí do nào cũng rất chính đáng. Trong đó có cả lí do rất cảm động như “xin được cụng li với người đồng hương của Đại tướng, cầu mong cho Đại tướng được an giấc ngàn thu nơi đất mẹ QB”. Vậy thử hỏi làm sao lại có thể khước từ! Có dăm bảy li đã đi qua như thế.

Đến khoảng 21 giờ khi món lẩu nấm thơm lừng dọn ra cũng là lúc cuộc nhậu đã lên đến cao trào. Rót liên tục và cạn cũng liên tục.  Những cái li to cao có chân dài lấp loáng trước mặt khiến tôi lo sợ và hoang mang vô cùng. Tình hình này liệu có còn đường về nhà nữa không đây.

Thấy mình cũng chẳng thuộc nhân vật chính gì trong sự kiện này, tôi rút điện thoại giả bộ nghe cuộc gọi đến nên làm bộ như vừa nghe vừa ra vẻ gật gù với ai đó rồi bước luôn ra cửa và… thoát.

Đến nhà mới hơn 21h30, bà vợ vui vẻ hỏi sao bữa này về sớm thế.

Có thế chứ. Lâu lâu cũng phải ghi điểm với vợ.

Chuyện tưởng dừng ở đó. Nhưng không phải thế. Cái hay là sáng nay lên nhiệm sở với những thông tin dồn dập bay tới, tạm thời thống kê như sau:

-Cuộc chiêu đãi kết thúc lúc 23h với số lượng vỏ chai 65ml để lại do nhân viên nhà hàng kiểm là 45 (trung bình mỗi người hơn 1 chai).

-Ông TP khảo thí chạy xe vô đường 1 chiều trong tình trạng độ cồn đã hấp thu cao quá cỡ thợ mộc nên bị 2 chú cảnh sát thổi còi thu giữ xe 1 tuần kèm biên lai phạt nhẹ nhàng chỉ 2,6 triệu đồng. 600.000 lỗi đi vào đường cấm;  2 triệu chẵn cho lỗi lượng cồn cao quá mức cho phép nhiều lần.

-Ông PP ĐT thì nhà ở Hóc Môn không về lại nhằm hướng ngược lại là quận 1 mà chạy. Khi tỉnh ra thì thấy đang ở giữa một khu đô thị sang trọng là Phú Mĩ Hưng tít bên quận 7. Báo hại phải chạy ngược lại mấy chục cây số.

-Ông phó BTS nhậu xong ra cửa rút điện thoại gọi xe bị 2 thằng đạo chích phục sẵn giật mất. Sáng ra ông giơ 2 tay lên trời bảo từ nay tôi mất liên lạc với thế giới rồi.  

-Ông TCS Điện Biên về chưa đến nhà đã ói ra tận mật xanh mật vàng. Cho ra đường một hỗn hợp bầy hầy với một cái mùi mà chó ngửi thấy cũng phải cong đuôi bỏ chạy. Vậy mà ổng còn kêu là may, chứ nếu về đến nhà mới ói thì con vợ nó càm ràm một tuần chưa hết. Ông này khai ra chứ tôi nghĩ loại nằm ở cấp độ ói này thì phổ biến lắm, không thể thống kê hết.
-May mà có một bộ phận không nhỏ quí ông khôn ngoan hơn đã chọn giải pháp an toàn là gửi xe lại nhà hàng rồi gọi taxi về, sáng mai đi xe ôm đến lấy về. Nếu không có giải pháp này không biết sẽ còn xảy ra những sự cố gì nữa.

-Cuộc họp cuối tuần sáng nay HT phải tuyên hủy vì giảm mất 1/3 quân số.

Nói ăn bữa giỗ lỗ bữa cày là vậy.

Chúng bắn từ sau lưng

                                            Nhị Hồng

Có những tên mang danh đồng chí đã bắn Bác từ sau lưng.

Nhưng trượt.
Nhiều người cho rằng
Bác có lúc nhu nhược.
Cháu không nghĩ thế bao giờ.
Ở vị trí nào Bác cũng là Đại Tướng.
Khi chúng bắt Bác đi đặt vòng tránh thai.
Bác không ngại, vẫn hiên ngang như người lính chiến.
Những kẻ bắn Bác từ sau lưng đã lần lượt ra đi.
Không ai rơi nước mắt.
Bây giờ Bác mất.
Hàng triệu con tim ứa máu khóc thương.
Đấy là sự khác nhau giữa người anh hùng
và những tên đê tiện.

Nhưng Bác ơi,
Trên trần gian vẫn đang còn hiển hiện
những tên ngấm ngầm nhả đạn từ sau lưng
vào đồng chí, đồng bào.
Rồi chúng cũng sẽ ra đi
nhưng không ai rơi nước mắt.

12.10.2013

Đi viếng Đại tướng

Sáng nay tôi dậy từ 6 giờ, nhanh chóng làm mọi thủ tục xong và đúng 7 giờ thì hướng thẳng Dinh Độc Lập mà chạy tới để viếng Đại tướng. May là quốc tang trúng thứ 7 được nghỉ việc nên đi thoải mái..

Trước khi rời nhà, tôi đã cẩn thận gắn lên ngực áo tấm kỉ niệm chương Chiến dịch Hồ Chí Minh được trao sau ngày giải phóng do đã tham gia chiến đấu trong chiến dịch này, chỉ để chứng tỏ rằng tôi cũng từng là lính của Đại tướng. Khi đó tôi có cấp bậc là hạ sĩ, còn Ông là Đại tướng Tổng tư lệnh. Một khoảng cách xa vời vợi. Đây là lần đầu tiên tôi sử dụng tấm kỉ niệm chương này sau 38 năm được trao tặng kể từ 1975. Nếu không đi viếng Đại tướng hôm nay, nó vẫn nằm yên trong hộp cùng với những tấm huy chương chiến sĩ vẻ vang, huy chương KCCM... cũng chưa một lần gắn lên ngực áo.

Chạy dọc Nam Kỳ Khởi Nghĩa đến trước Dinh Độc Lập thấy người xe đã đông như kiến. Nhìn mặt ai cũng thấy rõ sự nghiêm trang trầm mặc. Nhiều người ngực treo đầy huân huy chương lấp lánh, nhiều người cầm theo hoa, nhiều người dắt theo con cháu. Xe được gửi miễn phí ngay ở quảng trường Thống nhất.
Trời Sài Gòn sáng nay thật đẹp, râm mát lạ lùng. 
Đúng 7h30 tôi và mấy đồng nghiệp ở trường đã đặt chân vào dòng người đông đúc nhưng vô cùng trật tự và im lặng để vào dinh viếng Ông.

Mấy thầy trò VHU chúng tôi đi tự do với tư cách cá nhân, không theo đoàn toán nào. Lúc đầu thì tôi đứng trong hàng của đoàn chức sắc đạo Cao đài, chắc từ Tây ninh lên; một lúc sau nữa thì lạc vô đội hình của mấy bác cựu chiến binh quân phục mũ mão với sao vạch sáng choang. Cuối cùng khi vô đến phòng viếng trong hội trường có ban thờ Đại tướng thì tôi thấy mình đang ở trong đội hình khoảng 20 người của đoàn đại biểu tỉnh Sóc Trăng do ông bí thư tỉnh ủy làm trưởng đoàn. 
Một phút mặc niệm của đoàn Sóc Trăng (và của tôi) để tưởng nhớ Đại tướng với bản nhạc Hồn tử sĩ cất lên trầm hùng và bi tráng. Tôi cùng mọi người cúi đầu tưởng niệm trước di ảnh người anh hùng dân tộc.  
Xúc động và tự hào vô cùng.  

                                 Người và xe kín mít trước cổng Dinh Độc Lập

                    Mới đầu giờ viếng nhưng dòng người đã nối dài từ Dinh ra tận ngoài cổng

Tôi đi nối và nhập vào đoàn của các chức sắc đạo Cao Đài, được một lúc sau thì lạc sang đoàn cựu chiến binh TP.

                             Mặt tiền dinh Độc Lập ngày quốc tang Đại tướng

Ngay tiền sảnh là một màn hình lớn chiếu những tư liệu về Đại tướng. Những dòng người lặng lẽ nối nhau vào viếng một con người vĩ đại.   

Mặc niệm tưởng nhớ Đại tướng trong phòng viếng. Có hẳn một thiếu tướng đứng  túc trực bên ban thờ Đại tướng.

                                    Viếng Đại tướng xong ra trước dinh chụp hình kỉ niệm 

                                        HTS và Ngô Văn Đạo 

                         Có một anh nhà báo mặc áo lính đang rất vội

                                  Đoàn của Thành đoàn

                        Nhà sư áo cà sa vàng và nhà giáo áo trắng cùng viếng Đại tướng

                       Chợt thấy một người quen đang trả lời phỏng vấn

Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Sự bình dị lớn lao...

                                                                   Uông Ngọc Dậu (VOV)

Thế thôi, chỉ một danh xưng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, không phải kê thêm những chức tước dài dòng. ..

              Vị Đại tướng-Người Lính Già Võ Nguyên Giáp đã ra đi, đã rời cõi người ta, về cõi bên kia…Đó là cách nói tuân theo quy luật sinh tử muôn đời. Nhưng, thực sự những gì đang diễn ra thì sự ra đi của Vị Đại tướng-Người Lính Già Võ Nguyên Giáp đang không tuân theo quy luật ấy...

Sự bình dị lớn lao đã càng làm Ông bất tử!

Trong cuộc họp lần thứ hai của ban tổ chức tang lễ diễn ra ở hội trường Bộ Quốc phòng, chiều thứ 6 (10/10),  anh Võ Hồng Nam, con trai út của Đại tướng có đề xuất với Ban tổ chức tang lễ, rằng xin các vòng hoa viếng Ba anh chỉ ghi một dòng chữ Vô cùng thương tiếc Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Anh Võ Hồng Nam cũng đề nghị Ban tổ chức, các cơ quan báo chí truyền thông kính thông báo với đồng bào khi đến viếng Ba anh, không mang theo lễ vật phúng viếng.


           Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Người vĩ đại cuối cùng

Thế thôi, chỉ một danh xưng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, không phải kê thêm những chức tước dài dòng. Vị Đại tướng Tổng Tư lệnh quân đội từng giữ nhiều chức vụ, nhiều trọng trách, nhưng hầu như trong đời vẫn bộ quân phục thân thuộc, nghiêm ngắn, bình dị. Bữa cơm hàng ngày của vị khai quốc công thần vẫn đạm bạc quả trứng kho, đĩa rau luộc…chẳng khác bữa cơm hàng ngày của mọi thường dân. Quả là “Cơm ăn chẳng quản dưa muối/Áo mặc nài chi gấm thêu”(Nguyễn Trãi).

Cũng hôm diễn ra cuộc họp quan trọng này, phía Bộ Quốc phòng chiếu lên màn hình 3 mẫu bia đá để chọn 1 đặt trước phần mộ Đại tướng. Ba mẫu bia màu sắc, hình khối, chất liệu và nội dung như nhau, chỉ có hoa văn viền quanh bia là khác nhau. Mẫu bia thứ nhất hoa văn họa tiết cách điệu có phần bay bướm, phóng khoáng. Mẫu bia thứ hai hoa văn đường kỷ hà, viền quanh ngay ngắn, gãy gọn….Còn mẫu bia thứ ba không có hoa văn viền quanh. Gia đình và Bộ Quốc phòng chọn mẫu bia thứ hai. Nếu tôi được phép chọn, tôi cũng chọn mẫu bia thứ hai này, bởi nó phù hợp với tính cách giản dị và ngay ngắn của con người Đại tướng.

Câu chuyện quyết định chọn nơi an táng Đại tướng cũng rất đáng để chúng ta suy ngẫm. Cuộc họp lần một (8/10), tại Ban Tổ chức trung ương do Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì, anh Võ Hồng Nam cũng giãi bày chuyện tối hệ trọng này. Anh nói, việc chọn nơi an táng của Ba anh đã được gia đình và Đại tướng chuẩn bị từ khi Đại tướng qua tuổi 90. Cũng đã đến đôi ba nơi, Ba Vì, Thái Nguyên, rồi về quê, nơi ông nội, bà nội anh an nghỉ, nhưng vì lý do này lý do khác mà Ba anh không đồng ý. Rồi đến khi qua Đèo Ngang, tức dải Hoành Sơn, phía Quảng Bình, nơi hình hài Tổ quốc thắt lại, nhận ra vùng đất Vũng Chùa-Đảo Yến sơn hải giao hòa, đất trời quần tụ, lại quay hướng Biển Đông, thế là quyết định chọn. Anh Võ Hồng Nam nói, gia đình vẽ sơ đồ rồi xin ý kiến Ba anh. Khi ký vào bản sơ đồ này Đại tướng có dặn các con: Đây mới là ý nguyện của Ba và gia đình. Khi Ba qua đời, phải xin ý kiến của tổ chức. Tổ chức đồng ý mới thực hiện. Anh Võ Hồng Nam cũng nói, cha anh còn dặn, không được làm phiền tổ chức, phải chấp hành tổ chức!

Cả một đời Đại tướng đã chấp hành tổ chức. Có việc gì tổ chức giao mà Ông không hoàn thành? Là thế hệ lập quốc, bậc khai quốc công thần, lại đức độ hơn người, võ công hiển hách vang vọng năm châu, nhưng Người một mực “dĩ công vi thượng”, lại tổ chức cũng tối thượng!

Có nhà báo đã bình luận, sự ra đi của Đại tướng là một kỳ tích, kỳ tích thu phục nhân tâm, hội tụ lòng dân. Trong vòng 5 ngày, trước  ngày diễn ra lễ viếng Đại tướng tại Nhà tang lễ  quốc gia, đã có hơn một triệu lượt đồng bào trong nước và bạn bè nước ngoài đến nhà riêng Đại tướng ở 30 Hoàng Diệu, Hà Nội nghiêng mình trước vị Đại tướng của Nhân dân! Có người lại bình luận, ngay cả khi ra đi, Đại tướng vẫn làm nên trận thắng lớn, không thua kém trận Điện Biên Phủ dưới đất, trận Điện Biên phủ trên không. Đó là trận thắng lòng dân. Một sự ra đi mà nhân lên sức mạnh lòng dân, sức mạnh dân tộc!

Có nhà văn sinh ra ở vùng đất Nam Bộ gọi Đại tướng là Ông Già-Ông Già rực rỡ. Tôi hiểu ẩn ý nhà văn. Nhà văn muốn gợi hình ảnh Đại tướng mái tóc bạc trắng, lúc nào cũng tư thế ngẩng đầu, cái cười hiền hậu, không chút vướng bận phàm tục. Phải vậy chăng?

Vị Đại tướng lừng danh trận mạc đã có bao nhiêu đêm thức trắng suy ngẫm việc quân, tính toán bày binh bố trận?  Cũng vị tướng lừng danh ấy có bao nhiêu chiều, bao nhiêu sáng độc thoại với cây đàn? Lại cũng vị tướng lừng danh ấy có bao nhiêu tháng ngày trong cõi người ta mà nhìn vào hư vô, lặng lẽ thiền định, cân bằng bản ngã để vượt lên chính mình, để trở về là mình? Có người nói, Ông là người cộng sản chân chính, là học trò xuất sắc, đồng chí thủy chung của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Có người nói, Ông đã tu trọn kiếp tu, đã đắc đạo ngay ở cõi trần.
 

Trong cõi người ta xưa nay không hiếm trường hợp ông nọ bà kia mũ cao áo dài, xe xe ngựa ngựa nhưng khi họ đang sống sờ sờ mà nhân dân đã đưa tang, mai táng họ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi sống đã trong lòng dân, mãi mãi trong lòng dân, cả khi ông đã rời cõi người ta…
UND