25 tháng 2, 2021

Chuyện thằng bạn

Cái bữa trước Tết tôi về quê. Ban đêm trời rét căm căm đang để nguyên cả quần áo ấm chui sâu trong 2 cái mền dày nằm lướt fb thì thằng bạn gọi. Tau đang đi qua quê mi này. Tôi nghe là nhận ra tiếng hắn ngay.

Thằng này cùng học đại học với tôi nhưng tôi học K2 hắn học K4 (ai là dân ĐHSP Vinh mới biết K2, K4 là gì. Nhân tiện đố mọi người K có nghĩa là gì, ai nói đúng tôi mất 1 chầu cafe). Vào lính 2 thằng tôi ở cùng tiểu đội gọi là A10 của C20 F341. Cái tiểu đội có 12 thằng lính SV học đủ 7 khoa của trường suốt ngày cãi nhau như mổ bò, khi vào miền Nam chiến đấu 1 thằng khoa Hóa thành Liệt sĩ, 1 thằng khoa Sử mất tích không thấy trở về, vài thằng thành thương binh. Thằng này thông minh và khôn thì rạch giời rơi xuống. Hắn khôn đến mức có thời gian cơ quan Sư đoàn đã gọi hắn lên làm trợ lí ban quân lực, oai như cóc. Thời bao cấp nghèo khó khi cần tiền thì hắn nghỉ dạy đi buôn. Kiếm khẳm tiền rồi thì hắn quay lại làm việc phấn đấu lên đến chức GĐ trung tâm GDTX của tỉnh. Về hưu hắn có nhà ở Hà Nội thỉnh thoảng ra ở chơi vài tháng.

Tôi nghe hắn gọi thì ngạc nhiên: “quê mi” là chỗ mô. Là tao đang ở ga Đồng Hới. Chớ mi đi mô rứa. Tao đi đám cưới đứa cháu ở Đà Nẵng. Đi tàu. Qua Đồng Hới nhớ mi nên gọi thôi. Có rứa mà cũng ồn lên. Thôi đi tiếp đi tao ngủ đây. Rét bỏ mẹ.

Sáng 7 giờ vẫn đang trong mền thì hắn lại gọi: Tao xuống Đà Nẵng lúc 3h, đang nằm khách sạn. Buồn quá. Mi biết đứa nào quân C20 ta ở ĐN không. Tao gọi gặp nhau càfe chơi. Tôi căng óc nghĩ ĐN có vài đứa nhưng chắc khó gặp vì bọn ở đấy nó thành đạt và có vẻ bận rộn lắm. Thôi, mi cafe 1 mình đi. Thì mi cứ cho số, biết đâu. Có thằng này nhưng hắn giờ là GS chuyên đi dạy TT HCM và ngồi hội đồng bảo vệ luận án TS cho các trường ĐH khắp miền Trung nên không biết hắn có rảnh mà gặp mi không. Rồi tôi nhắn số thằng GS cho hắn.

Khoảng tiếng sau thì hắn gọi lại: Èo mẹ. Tao gọi 3 lần đều đổ chuông mà không thấy hắn bắt máy mày ạ. Mà cũng không thấy hắn gọi lại. Cứ như là gọi xuống âm phủ ấy. Mày thông cảm, biết đâu hắn đang lên lớp hay họp hành gì nên tắt chuông. Tao mỗi lần lên lớp hay họp hành cũng tắt chuông đút máy vô ba lô. Mệt quá. Thôi tao xuống ăn sáng đây. Thế mày ở ĐN đến lúc nào. Trưa nay thì đi ăn cưới. Tối nay lại lên tàu về.

Sáng hôm sau trời mờ sáng đang say giấc nồng thì hắn lại gọi: Tao đang đi qua quê mày nữa này. Lại Đồng Hới à. Không. Thọ Lộc. Một cái ga xép vĩ đại. Đúng quê mày nhá. Đó là cái ga ngay làng tôi. Đúng là 1 cái ga xép, chỉ dành cho tàu tránh nhau. Tôi nghe hắn nói mà lấy làm xúc động. Từ nhà tôi qua cái ga đó chỉ vài trăm mét. Hắn đang ở rất gần tôi nhưng không thể gặp nhau. Hay mi nhảy xuống ở chơi với tao 1 bữa rồi về. Thôi, tao về, sắp Tết nhiều chuyện lắm. Ừ. Vậy mi về khỏe nhá. Tôi nằm áp má xuống giường nghe có tiếng tàu chạy xình xịch qua con đường sắt cuối làng. Chắc là chuyến tàu hắn đang đi.

Đồng đội CCB C20 F341 ở Thanh Hóa (đều là SV ĐHSP Vinh nhập ngũ 11/9/1972) thăm nhà ba mạ tôi ở Thọ Lộc, thắp hương viếng ba tôi, cùng chụp ảnh lưu niệm với mạ tôi.  23 tháng 12/2018.

 

23 tháng 2, 2021

Thời tôi đi học

Mấy bữa nay dư luận rộn lên đủ chiều về cái clip cậu bé học sinh lớp 10 xông lên bảng tát cô giáo. Hãy khoan nói chuyện đúng sai, khoan nói chuyện bênh vực hay phản đối. Chỉ riêng chuyện học trò đang trong lớp học xông lên bảng đĩnh đạc ra tay tát vào má cô giáo, chỉ nhắm mắt lại mà hình dung tôi đã thấy rùng cả mình.

Thời tôi đi học, học đến lớp 10 (ngang lớp 12 bây giờ) của trường cấp 3 Đồng Hới, vẫn luôn xem thầy cô như thần tượng. Học sinh thời đó không mấy đứa có xe đạp. Tôi may mắn được đi học bằng cái xe favorite của ba tôi mà mặt cứ vênh lên như ngày nay được ngồi trong cái Lexus. Ấy vậy mà những lúc đang phóng xe rất oai trong trường, chợt thấy từ xa có thầy cô giáo đang đi tới là phải phóc xuống dắt xe kính cẩn cúi chào thầy cô giáo ngay, dù bất kì đó là thầy cô có dạy lớp mình hay không.

Mỗi giờ lên lớp, thầy nói ra cái gì là chân lí cái đó. Kể cả những điều bây giờ nghĩ lại thấy sai sai. Chẳng hạn thầy dạy chính trị nói: CNXH khác CNTB ở chỗ CNTB chỉ biết sản xuất ra những cái con người tiêu dùng hàng ngày như ô tô, xe máy, bàn là, quạt điện... còn CNXH thì sản xuất những cái máy lớn để cho bọn TB làm ra những cái ... nhỏ nhỏ đó. Thế mà ngày đó vẫn tin được, vẫn thấy âm ỉ... sướng và âm ỉ tự hào vì ta thuộc về phe XHCN, chỉ làm những cái lớn (vì thế mà ta – CNXH không có xe đạp để đi, không có bàn là, quạt máy để dùng, không có ô tô nhà lầu như bọn TB). Thậm chí có hôm thầy còn day: Lí tưởng của chúng nó, bọn Mĩ – Ngụy ở bên kia vi tuyến 17 ấy là ô tô nhà lầu, vợ đẹp con khôn. Còn lí tưởng của chúng ta là độc lập tự do và CNXH. Thế mà vẫn tin sái cổ chỉ vì đó là thầy ta nói.

Nhỏ hơn, thời học cấp 1 (ở Đồng Phú) vẫn nhớ chuyện tôi và mấy đứa trong lớp giờ ra chơi còn đố nhau: Tau đố mi thầy Pháp (dạy lớp 3) của mình có đi đái hay không. Sau 1 hồi thảo luận như mổ bò, cả bọn thống nhất cao là đã làm thầy thì không có chuyện đi đái tầm thường như học trò. Kết luận là thầy Pháp không có đi đái.


Sau 45 năm tốt nghiệp đại học, nhóm bạn học cùng lớp đại học của tôi (12A K2) trong đó có người đã là GS, PGS, có người làm đến GĐ sở GD và ĐT... ngồi lại với nhau vẫn nhắc về thầy cô của mình với lòng biết ơn và đầy kính trọng

Chính vì xem thầy cô là thần tượng mà những ngày học lớp 10, nhìn qua cửa sổ thấy hình ảnh rất ấn tượng là mỗi thầy cô đĩnh đạc ôm cặp bước vô lớp dạy học, tôi nuôi ước mơ sau này cũng được làm nghề dạy học như thầy mình, và nếu được về dạy ngay ngôi trường mình từng học thì quá sướng. Có lẽ vì cầu được ước thấy mà sau này tôi đã học ở ĐHSP và ra làm nghề dạy học. Chỉ có điều là không được về dạy ở trường cấp 3 Đồng Hới, ngôi trường thời tôi đi học với rất nhiều kỉ niệm.

Kính trọng và đề cao thầy cô dạy mình như thế hệ chúng tôi thời đó có lẽ đã thuộc về dĩ vãng, nếu là ngày nay thì đó chỉ còn là thứ xa xỉ, thứ bao giờ cho đến... ngày xưa.

Cuộc sống ngày nay quá hiện đại và văn minh theo kiểu công nghiệp nhưng đạo đức, lễ nghĩa thì đang ở chiều ngược lại. Dù là với lí do gì, bất kể trong trường hợp nào, học trò cũng không được xúc phạm thầy cô giáo, chứ đừng nói là dang tay tát thầy cô.

 

7 tháng 2, 2021

Ăn lấy thảo

Trong nhà, tôi được vợ giao phụ trách việc mua gạo ăn hàng tháng. Chẳng phải là công việc to tát gì mà chỉ vì cái sạp gạo nó nằm ngay đầu chợ Sơn Kỳ trên con đường tôi đi làm về hàng ngày. Khoảng 1 tháng 1 lần thấy tôi đi làm bà xã dặn với theo: Hôm nay ông mua gạo nhé. Thế là chiều về tôi ghé mua 10 kí gạo cộng thêm 2 kí nếp. Cứ thế đã diễn ra nhiều năm nay.

Trước thì tôi mua thứ gạo lài sữa thơm dẻo ngọt, nay thì chuyển sang ăn ST25.

Người ta hay nói câu cửa miệng khổ quen nhưng tôi ngẫm ra phải nói sướng quen mới đúng. Khổ dù cho cả đời nhưng chỉ cần bạn được hưởng cái sự sướng một thời gian ngắn là sẽ quên cái khổ ngay.

Trước ăn gạo lài sữa tưởng là đã ngon lắm vì nó thơm dẻo ngọt thật. Nhưng từ khi chuyển sang ăn ST25 thì nhà tôi quên bẵng mất lài sữa và đâm nghiện ST25 luôn. Ăn ST25 nó không chỉ là thứ gạo sạch nhất VN ngon nhất thế giới mà khi ăn bạn sẽ nhận ra mỗi hạt cơm nó cứ đậm đà thơm dẻo như tan biến ở trong miệng. Ăn cơm ST25 chỉ cần chan với nước mắm Tam Quan bạn cũng đánh bay mỗi bữa ít nhất 2 chén. Bạn nào chưa ăn ST25 có thể xem là 1 sự thiệt thòi. Cái sự ngon của nó chỉ ai ăn mới biết cũng giống như cái đẹp và tiện ích của bộ đồ hàng hiệu ai mặc mới biết.

Chủ sạp gạo lớn này là một anh chàng dân miền Tây khoảng 30 tuổi, rất vui vẻ nhưng ít nói. Mỗi tháng dù tôi chỉ ghé mua 1 lần nhưng chú cháu quen nhau đến mức chỉ cần thấy tôi dừng xe trước sạp là chú tự tay đưa cho tôi bì 10 kí đủ ăn cả tháng, cân thêm 2 kí nếp để thỉnh thoảng nấu xôi sáng.

Túi quà ăn lấy thảo của người chủ sạp gạo gửi tôi sáng nay

Cái hay và cảm động là cứ vào dịp áp Tết mỗi năm (như hôm nay), sau khi lấy cho tôi 1 bao ST25 với 2 kí nếp, chú bán gạo (chẳng biết tên gì dù quen nhau cả mấy năm nay) xách ra treo lên xe cho tôi 1 túi quà trong có 1 kí đường trắng và 2 lít dầu ăn Tường An với câu nói nhỏ nhỏ như người có lỗi: Gửi chú ăn lấy thảo.

Bà xã tôi cũng thế. Cả năm bả đi chợ Sơn Kì chỉ mua trứng ở một hàng. Và cũng vào dịp cuối năm, chị bán trứng lại gói thêm chục trứng gà ta dúi vô tay: Dạ, gửi cô ăn lấy thảo.

Tôi dân văn nhưng thú thực phải vô sống ở Sài Gòn hơn chục năm nay tôi mới chú ý đến cụm từ “ăn lấy thảo” và được hưởng lộc của nó.

Một câu nói vừa khiêm nhường, vừa giản dị. Cứ như một lời mời chân thành đến mức ta không thể chối từ.

“Ăn lấy thảo” có nghĩa là: Của được đem tặng, biếu, mời, cho không có nhiều, không có chi cao sang. Chỉ là chút quà nhỏ không đáng gì so với người được cho tặng. Nhưng mà xuất phát từ tấm lòng của mình muốn chia sẻ, muốn mời mọc, muốn có tình cảm qua lại thân thiện gắn kết, cái mình trao là tấm lòng thơm thảo của mình thôi. Nên câu mời rất chi là khiêm cung: Gửi chú ăn lấy thảo; Mời cô, bác dùng lấy thảo...

Buôn bán như thế khách nào nỡ rời xa.




3 tháng 2, 2021

Coi như là quà Tết

TS Nguyễn Đăng Vũ ở Quảng Ngãi có thể xem là 1 tay vu oan giá họa khi sáng ni hắn gửi cho tôi ảnh chụp bài viết về cuốn Nghệ thuật bài chòi dân gian Bình Định của bác Nguyễn An Pha Chủ tịch Hội Văn nghệ BĐ đăng trên tạp chí Nguồn sáng Dân gian của Hội VNDG VN với lời nhắn: 1 bài viết mà đăng trên 10 tờ báo, thâm canh quá; lại còn thêm: Bài này nhuận bút chắc cũng khoảng 10tr.



Quả thực tôi thề rằng bài này không đăng trên 10 mà chỉ trên 5 tờ báo. Mà thực ra tôi chỉ gửi cho có 2 tờ là báo Công an Đà Nẵng và Giáo dục Thời đại. 2 tờ này gửi xong đăng ngay. Còn lại tôi hỏi Vũ về địa chỉ TC VNDG VN rồi tôi chuyển luôn bài cho hắn xem. Dù gì NĐV cũng có chân trong BCH Hội VNDGVN lại phụ trách Nam Trung Bộ nên tiếng nói của hắn cũng rất có sức nặng. Thế là TC Nguồn sáng DG bữa nay đăng.

Đó là 3 nơi.

Bài đăng trên TC Nguồn sáng dân gian

Còn 2 nơi khác đăng nữa là TCVN BĐ và Đài PTTH Bình Định là tôi không có gửi đăng mà chỉ gửi cho nhà thơ Mai Thìn khi MT nhắn: Anh viết xong meo cho em 1 bản. Thế là tôi mail. Mà Mai Thìn thì với tư cách là phó TBT TCVN thế là hắn cho đăng ngay lên tờ TC này; chưa hết, với tư cách là trưởng phòng VN Đài PTTH BĐ, Mai Thìn cho phát luôn bài viết lên chương trình văn nghệ của Đài khiến cô BTV Đào Qúy Thanh hôm bữa phải í ới hỏi xin thầy HTS số TK ngân hàng để chuyển NB.

Tôi cũng xin thề rằng nếu tổng số NB của cả 5 nơi đã đăng bài này mà đc khoảng 10 triệu thì tôi báo trước cho Nguyễn Đăng Vũ là nói vợ hắn đi mua thêm gạo dữ trữ, tôi sẽ bay ra Quảng ngãi chơi với hắn 1 tuần cho chừa.

Vụ trên coi như là duy vật.

Riêng vụ sau đây là tâm linh:

Tuần trước trong chuyến du ngoạn cùng NB Nguyễn Quang Ngọc 3 ngày về 4 tỉnh miền Tây Nam Bộ, chúng tôi có ghé vào thăm viếng Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định tọa lạc tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre quê hương của Nữ tướng cách trung tâm thành phố Bến Tre khoảng 9 km. Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định là một trong những đia điểm du lịch Bến Tre rất ý nghĩa, đặc biệt với những ai yêu mến cô Ba và quan tâm đến lịch sử, con người Bến Tre.

Tôi gọi bà là Nữ tướng Phó Tư lệnh Miền còn NQN thì gọi bà là sếp lớn với hàm ý hồi còn chiến tranh, 2 thằng tôi là lính quân giải phóng miền Đông Nam Bộ thì cũng coi như là lính của Bà Định.

Viếng Nữ tướng Phó Tư lệnh Miền Nguyễn Thị Định

Trước ban thờ Nữ tướng Phó Tư lệnh tôi chắp tay vái và khấn với Bà là hiện cháu đang làm hồ sơ để hưởng chính sách người có công như thương binh. Hồ sơ đã xong rồi, đi chuyến này về cháu sẽ đem nộp cho quận đội. Bà sống khôn chết thiêng thì phù hộ cho cháu là 1 trong những chiến sĩ QGP của Bà làm việc chế độ này được trôi chảy.

Khấn xong lòng tràn trề hi vọng.

Quả nhiên sáng hôm qua tôi mang bộ hồ sơ lên Ban chính sách Ban chỉ huy quân sự quận nộp thì anh đại úy trợ lý CS ngồi lật xem rất kĩ đến 30 phút xong ngửng lên phán: Hồ sơ của chú quá ổn. Những tài liệu rất cần thiết như Giấy chứng nhận nhập ngũ, Giấy chứng nhận chiến dịch HCM, QĐ xuất ngũ và nhất là Giấy xác nhận của Chính ủy Sư đoàn chú đều có đủ và rất rõ ràng. Cháu sẽ tiến hành làm cho chú ngay. Chú chịu khó chờ chút, qua Tết cháu sẽ liên hệ lại với chú.

Tôi nghe mà thấy sướng cứ như là đã được tặng món quà Tết nhiều ý nghĩa.

 

1 tháng 2, 2021

Có cực đoan quá không

Tôi có thằng bạn làm cùng ở SG. Ăn cơm xong lúc 1h tôi đang ngủ trưa mà thực ra là đang ngủ chiều vì đã 2h chiều thì hắn gọi. Ngủ chút đã. Trằn trọc mãi giấc mới thành nghĩ cũng tiếc nhưng phải nghe thôi.

Ê, tao nghe. Mi có quyển sách với mấy đồng nhuận bút bài mi viết giới thiệu hôm trước tao kẹp trong sách. Chút có thằng shipper nào bấm chuông thì xuống nhận. OK.

Ai chứ thằng này gọi điện mà không nghe là hắn coi như mình chết rồi. Có lần hắn nói với tôi: cái thằng BC nó chết rồi mày ạ. Tôi ngạc nhiên: Nó chết hồi nào tao không hay. Hắn mới gọi cho tao xong mà. Thì tao gọi cho nó không nghe máy. Nó thấy cuộc gọi nhỡ của tao không gọi lại. Vậy không chết rồi thì là gì. Có lần tao nt nó còn không trả lời. Cũng coi như là chết rồi.

Có lần hắn còn nói: Thời buổi ni ai ra đường mà không biết luật giao thông đường bộ, không biết ý nghĩa các bảng biểu trên đường là coi như mù chữ. Điều này rất đúng. Như tôi ra đường thấy ai chạy xe phạm luật là tôi coi như người vô học.

Hồi còn làm việc chung trường mỗi lần hắn ghé phòng tôi đều thấy tôi lúc nào cũng đang chúi mũi vô PC. Tôi ngồi 1 mình trong phòng mà không làm việc thì ít nhất cũng đang lướt mạng hay chát chít trên facebook. Không thế thì mới là chuyện lạ. Hắn trợn mắt hỏi: Mi tự kỉ à. Tôi cười phá lên. Tao mà tự kỉ thì cả nước này khùng hết rồi. Là tao đang kết nối với nhân loại đấy. Hắn đút tay túi quần lẩm bẩm: Thời buổi này đứa nào không biết sử dụng máy tính nối mạng, điện thoại thông minh và các tiện ích của nó như Facebook, Zalo, email... thì cũng là coi như chết rồi.

Nghe hắn nói có vẻ cực đoan nhưng ngẫm ra cũng đúng.

Tôi còn có ông bạn trên tay cầm iPhone 6 Plus nhưng khi nói hắn chụp cái màn hình đt về 1 cái chi đó gửi cho tao coi thì hắn nói: Mày chờ chút, để tao đi lấy thêm cái đt nữa mới chụp màn hình đc. Tôi nghe căng cả não. Nghĩ mãi thì ra chụp ảnh màn hình với hắn có nghĩa là lấy cái đt này chụp màn hình của 1 cái đt khác. Cơ khộ.

Ảnh tôi đi miền Tây chạy con covid 3 ngày mới về: Tham quan vườn quýt hồng Lai Vung 


và trải nghiệm nghề trồng hoa ở làng hoa Sa Đéc


 Chèo xuồng tam bản ở Cồn Phụng Tiền Giang


 

16 tháng 1, 2021

Đi mô cho ngái cho xa

Làng quê tôi vốn có tên là Thụ Lộc. Nếu nói cho có vẻ chữ nghĩa theo kiểu của dân Hán Nôm thì thụ có nghĩa là trồng, lộc là cây non, mầm mới nhú. Sau này chữ Thụ được biến dần thành chữ Thọ kể từ khi xuất hiện cái ga xép Thọ Lộc riết ai cũng gọi quen tên thành ra là Thọ Lộc để từ đó mang một cái nghĩa khác là vừa có Lộc lại vừa có cả Thọ (sống lâu).

Ngôi nhà ba mạ tôi để lại cho con cháu. Mỗi năm tôi về làng vài lần. Có lần về ở cả tháng


Đơn vị hành chính của quê tôi trước đây chỉ có làng và xóm, xóm nhỏ hơn làng, một làng thường có 2, 3 xóm chứ không có thôn. Bây giờ thì ngược lại, chỉ có thôn chứ không còn làng và xóm. Vì thế làng Thọ Lộc trước đây gồm 2 xóm là Nam Lộc và Bắc Lộc (gọi là xóm Nam và xóm Bắc) thì bây giờ theo đơn vị thôn lại gồm 3 thôn: Thôn Thọ Lộc ở trên dốc xóm chợ, thôn Bắc Lộc ở phía bắc đường tỉnh lộ 561 chạy từ QL1 nơi ngã 3 Hoàn Lão qua động Phong Nha lên tận đường HCM và thôn Nam Lộc ở phía nam TL 561 (mà người quê tôi gọi là đường quan).

Con đường làng với bờ rào của nhà tôi hoa trạng nguyên đang nở

Nếu cứ theo cái nghĩa đó mà hiểu thì Thọ Lộc lấy hết phần thiên hạ nhưng suốt 4 ngàn năm nay, đó là 1 làng quê nghèo. Dù xã Vạn Trạch đã được nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng LLVTND từ đời nảo đời nào khiến bao người (trừ tôi ra) bỗng dưng thấy tự hào hẳn lên nhưng sau lễ tấn phong rộn ràng và ồn ào đó thì làng quê nghèo vẫn hoàn nghèo.

Làng ít người học hành đỗ đạt, ít người làm đến địa vị cao sang. Tôi chưa nghe ai gọi vùng đất này là địa linh nhân kiệt như nhiều vùng đất khác trên đất nước này. Càng ít người làm thơ viết văn, dạy học làm báo như nhiều làng quê khác ở Quảng Bình, cũng không có danh thắng gì nổi bật với thiên hạ. Người ta đi qua làng tôi trên con đường TL561 như đi qua 1 vùng đồi nghèo đến mức chó ăn đá gà ăn sỏi.

Có nghĩa là một làng quê gần như không có truyền thống gì ngoài truyền thống làm nông dân, ruộng đồng cày cấy.

Hình như câu thơ:

...Cái lão dong trâu đi bừa

Là con ông cụ ngày xưa đi cày

Trong bài thơ Con đường 30 năm… 30 năm... của tác giả J.B Nguyễn Hữu Vinh mà tôi rất thích là để ám chỉ vào cái làng quê Thọ Lộc của tôi.


Rẽ  phải theo đường Ba Trại chừng vài trăm mét là NTLS Thọ Lộc nơi yên nghỉ của 700 liệt sĩ là bộ đội, TNXP, dân công hỏa tuyến đã ngã xuống trong chiến tranh chống Mĩ


Các nhà văn nhà thơ và nhà triết học nhiều chữ nghĩa nói rất đúng rằng trên đời này con người ta có quyền chọn lựa tất cả mọi thứ trừ 2 thứ: Người sinh ra mình (tức cha mẹ mình) và nơi mình sinh ra. Vì thế làng quê mình, cha mẹ mình dù có nghèo khổ như thế nào thì mình vẫn không được ngoảnh lưng lại với họ. Bởi khi hành động như thế mình không còn là con người nữa.

NTLS Thọ Lộc còn được người dân làng Thọ Lộc gọi là Nghĩa trang Đông Dương vì trong đó có nhiều LS hi sinh từ nước bạn Lào, CPC được đưa đây về an táng

Tôi không sinh ra ở làng vì ba mẹ tôi đi kháng chiến đẻ ra tôi ở trong rừng, từ nhỏ tôi cũng không sống ở làng, lớn lên học hành sinh sống làm việc ở những nơi chốn khác và tôi đã xác định khi chết đi cũng sẽ làm ma xứ người. Nhưng tôi rất yêu thích vùng quê nghèo khó này. Mỗi năm tôi về quê vài lần. Có lần tôi xin nghỉ làm về quê ở cả tháng chỉ để ngủ trưa đến 7 giờ nằm nghe gà gáy te te và ngắm cây trong vườn qua ô cửa nhỏ chỉ vì nơi đó là làng quê mình yêu thích và nơi đó có cha mẹ mình (nay thì vì nơi đó có mồ mả cha mẹ mình).

Khách phương xa đi theo đường Ba Trại thường ghé dâng hương hoa lên các hương hồn Liệt sĩ tại NTLS Thọ Lộc


Lần nào về tôi cùng thấy làng quê mình thật đẹp. Đẹp từ con đường làng, đẹp từ cái cổng nhà, đẹp luôn con đường cái quan lên động Phong Nha, đẹp cả con đường Ba Trại nơi có NTLS Thọ Lộc (còn gọi là Nghĩa trang Đông Dương) với những rừng thông ngút ngàn mà dân phượt khắp nước tìm đến và phong cho là Đà Lạt của Quảng Bình (hay còn gọi là Đà Lạt 2).

Sáng nay trời QB ấm 21 độ. Tôi đã ghé NTLS Thọ Lộc dâng hương tưởng nhớ các Liệt sĩ. Ảnh minh họa cho bài viết số Tết 2021 mang tên “Ấm áp nghĩa tình đồng đội nơi NTLS Thọ Lộc” để gửi email cho nhà báo Đại tá Trần Thế Tuyển của TC CCB cũng đã xong.


Trước tượng đài NTLS Thọ Lộc, 16/1/2021

Chỉ cần chạy xe 3km từ làng tôi lên làng Cự Nẫm đã có khối chỗ khiến bạn phải dừng lại lấy điện thoại ra check in và làm vài pic selfie.

Đây là ông Lê Văn Cư người làng Thọ Lộc làm quản trang đã hơn 30 năm, CCB nguyên là lái xe của Binh đoàn Trường Sơn 559. Vào viếng NTLS bạn sẽ được ông niềm nở tiếp đón, đưa hương cho bạn thắp dâng lên các liệt sĩ.

Những cột cây số đề HCM NĐ 8km (Nghĩa là lên nhánh Đông của đường HCM còn 8km nữa) ngay đầu làng tôi, hoặc Đá Đẻo QL15, hoặc tượng đài ngã 3 Đông Dương ngay đầu làng Cự Nẫm nơi trong cuộc chiến tranh chống Mĩ bộ đội ta ngủ đêm cuối cùng trên đất miền Bắc trước khi vượt vĩ tuyến 17 vào Nam chiến đấu, rẽ phải theo đường Ba Trại chừng vài trăm mét là NTLS Thọ Lộc nơi yên nghỉ của 700 liệt sĩ là bộ đội, TNXP, dân công hỏa tuyến đã ngã xuống trong chiến tranh chống Mĩ luôn hấp dẫn tôi.

Cột cây số gần làng tôi đề HCM NĐ 8km (Nghĩa là lên nhánh Đông của đường HCM còn 8km nữa

Đường lên Đá Đẻo giáp biên giới Việt - Lào

Tượng đài Làng chiến đấu tại ngã 3 Đông Dương ngay đầu làng Cự Nẫm nơi trong cuộc chiến tranh chống Mĩ bộ đội ta ngủ đêm cuối cùng trên đất miền Bắc trước khi vượt vĩ tuyến 17 vào Nam chiến đấu

Tốt hơn nữa thì dừng xe vô NTLS Thọ Lộc (còn gọi là Nghĩa trang Đông Dương vì trong đó có nhiều LS hi sinh từ nước bạn Lào, CPC được đưa về an táng) gặp ông Lê Văn Cư người làng Thọ Lộc làm quản trang đã hơn 30 năm, bạn sẽ được người CCB nguyên là chiến sĩ lái xe của Binh đoàn Trường Sơn 559 này niềm nở tiếp đón, đưa hương cho bạn thắp dâng lên các liệt sĩ.

Sáng nay trời QB ấm 21 độ. Tôi đã làm như thế. Ảnh minh họa cho bài viết số Tết 2021 mang tên “Ấm áp nghĩa tình đồng đội nơi NTLS Thọ Lộc” để gửi email cho nhà báo Đại tá Trần Thế Tuyển của TC CCB cũng đã xong.

Đi mô cho ngái cho xa.

 

14 tháng 1, 2021

To hơn chưa hẳn đã nổi hơn

4 giờ chiều, tôi xuống xe và đứng thật lâu trước cổng số 3 của Trường tiểu học – THCS và cả THPT Chu Văn An (trường này có đến 4 cổng). Phía trong bờ tường là 1 cái hồ bơi xanh biếc. Đối diện trường là một dự án khu nhà ở dạng biệt thự song lập mà căn xây thô thấp nhất đã bán với giá từ 6 đến 10 tỉ đồng tùy theo view đẹp nhiều hay ít. Dân Đồng Hới chơi sang và nhiều tiền thiệt.

Trường CVA nằm ở vị trí trung tâm của TP Đồng Hới, bên cạnh là trụ sở tỉnh ủy QB nơi có con đường rộng 39m nhìn cứ như quảng trường Ba Đình... Đi khắp nước VN này ít có một hệ thống trường ngoài công lập nào có được một cơ ngơi rộng như thế, đẹp như thế, hiện đại như thế, hoàn hảo như thế, có vị trí đắc địa như thế.

Cô Hiệu trưởng Đặng Trà, học trò thời cao học của GS Nga dẫn tôi và Nga đi tham quan lướt qua 1 lượt cơ ngơi của nhà trường từ phòng làm việc của BGH, phòng học, phòng ăn, phòng ở nội trú, thư viện, nhà học thể dục đa chức năng, phòng GV... Tôi thấy CVA hao hao cấu trúc của trường quốc tế Việt - Úc bên quận 7 TP HCM mà có lần tôi đã đến tham quan. Chỉ khác là CVA rộng đến hàng ngàn mét vuông và nhiều không gian xanh hơn.

Trái sang: Trà, Nga, Lý, Chi, Sơn


Lê Phương Nga kể hôm nay tớ đã ăn sáng và ăn trưa cùng với học sinh của trường. Ăn sáng kiểu buffet, ăn trưa mỗi người 1 khay. Thú vị lắm.

Đã hơn 5h chiều nhưng ở phòng GV nhiều cô giáo vẫn ngồi làm việc. Hiểu trưởng Trà cho biết: ở trường này GV và NV tự giác làm việc. Em chỉ quản lí về hiệu quả công việc, còn làm như thế nào là việc của GV và NV. Hơn 100 con người mà quản lí kiểu đó là quá giỏi.

Phường Đồng Phú nơi có ngôi trường CVA là mảnh đất mà trước chiến tranh phá hoại, từ 1957 đến 1964 gia đình ba mạ tôi đã ở đấy. Tôi đã học từ lớp 1 đến lớp 4 ở trường cấp 1 Đồng Phú, sau đó thì chiến tranh phiêu bạt tứ xứ và đi khắp nước cho đến ngày nay. Thế mà quay lại Đồng Phú tôi thấy mình trở nên xa lạ và lạc lõng vô cùng.

Bên tượng đài "Vạn thế sư biểu" Chu Văn An


Tham quan xong thì vc hai bạn Nguyễn Khắc Chi và Hoàng Lý từ Lệ Thủy xuống nhập hội. Chi Lý là thầy cô cũ thời cấp 3 của Trà và là bạn học cùng lớp 12A K2 của Lê Nga và tôi. Vậy là nhờ có Trà và trường CVA mà 4 tên bạn học cùng lớp chúng tôi từ 50 năm trước (1971) mới có cơ hội tụ tập vui vẻ, chuyện trò ăn uống làm ấm lên cả một buổi chiều mùa đông trên đất Quảng Bình.

Nhà hàng Ngọc Toàn TP Đồng Hới


Trong cái lạnh 12 độ, chúng tôi cùng cô hiệu trưởng Đặng Trà thành kính dâng hương trước tượng đài của người Thầy giáo Chu Văn An vĩ đại, người được muôn đời tôn vinh là “Vạn thế sư biểu” của nước Việt.

Một thầy giáo của trường chụp cho chúng tôi rất nhiều hình đẹp. Trong mỗi tấm hình, 4 “đại ca” 12A K2 dù to con mập mạp béo tốt hơn nhưng người nổi bật hơn cả lại là cô giáo Đặng Trà nhỏ nhắn xinh xắn. Nói to hơn chưa hẳn đã nổi hơn là thế.

 

13 tháng 1, 2021

Tôi trở lại sư đoàn

Theo lời hẹn với trung tá Vui, trợ lí Chính sách của ban Cán bộ Sư đoàn, đúng 8h sáng ngày 5/1/2021 tôi đã có mặt trước cánh cổng sắt đồ sộ của đại bản doanh Sư đoàn 341 tại thông Cộng, xã Đông Tân, TP Thanh Hóa.

Đây là lần thứ 2 tôi trở lại Sư đoàn. 1 năm trước, vào dịp kỉ niệm ngày QĐND VN 22/12/2019 tôi cùng đồng đội là CCB đại đội trinh sát 20 F341 đã có chuyến về thăm lại Sư đoàn rất hoành tráng và cảm động, được các vị chỉ huy trong Bộ tư lệnh sư đoàn đón tiếp rất thân tình và trọng thị.

Tôi và các đồng đội là CCB C20 F341 trong chuyến về thăm Sư đoàn 341, Thanh Hóa,  tháng 12/2019

Chuyến trở lại Sư đoàn lần này của tôi cũng là rất ngẫu nhiên. Cái hôm tôi nhận HH 45 năm tuổi đảng, anh bí thư đảng ủy phường đến tận nhà chúc mừng và tặng quà. Trong câu chuyện anh biết tôi từng là lính F341 đã tham gia chiến đấu trong chiến dịch HCM, tham gia giải phóng SG nên mới hỏi tôi vậy chú có chính sách TB bệnh binh gì không. Không cháu. Vậy trong chiến đấu ở Xuân Lộc chú chắc chắn phải bị sức ép của bom pháo từ quân địch chứ. À, cái đó thì có nhưng chú nghĩ không phải là bị thương để có thể thành thương bệnh binh này khác. Bây giờ thế này nhé: Chú lên ngay ban chính sách quận đội của quận mình, họ sẽ hướng dẫn cho chú cách làm chế độ chính sách đối với những người như chú, nếu thuận lợi có thể làm chế độ TB, nhẹ hơn thì chế độ với người đã có công tham gia chiến đấu trong KC chống Mĩ. Đây là những chuyện mà lâu nay tôi rất lơ ngơ và bàng quan nên không mấy quan tâm và hiểu biết.

Tôi lên quận đội gặp 1 anh trợ lí ban chính sách kể hết sự tình về cá nhân mình, anh trợ lí nghe xong đưa cho tôi 1 bộ mẫu hồ sơ rồi nói tôi về theo đó kê khai gửi hết cho Ban Cán bộ F341. Sau đó quay lại quận đội anh trợ lí sẽ tiếp nhận và trình lên cấp cao hơn giải quyết chế độ chính sách cho tôi.

Gửi bộ hồ sơ ra F341 ở Thanh Hóa được 1 tuần thì tôi về quê. Cái hôm đang lặt lá mai thì nhận được đt từ Sư đoàn: Đại tá Chính ủy Sư đoàn đã kí giấy xác nhận cho chú rồi. Nếu rảnh chú ra nhận nhé, nếu không Sư đoàn sẽ gửi theo đường bưu điện cho chú. OK. Tôi đang ở quê, sáng mai 8 giờ tôi sẽ có mặt ở Sư đoàn nhé. Vâng ạ. Cháu chờ chú.

Tôi được BTC mời thay mặt các CCB C20 lên phát biểu

Sư đoàn 341 là một sư đoàn bộ binh chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam, còn có tên gọi Sư đoàn Sông Lam. Sư đoàn này đã tham gia Chiến tranh Việt Nam và nhất là trong những trận đánh nổi tiếng của chiến dịch HCM tại mặt trận Xuân Lộc, Định Quán, Trảng Bom, Hố Nai, Biên Hòa, Long Khánh Đồng Nai; giải phóng và làm quân quản TP Sài Gòn. Sau chiến tranh chống Mĩ, F341 còn tham gia Chiến dịch phản công biên giới Tây-Nam Việt Nam, làm nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia, tiêu diệt Polpot, giải phóng thủ đô Phnom Penh. Sư đoàn thành lập ngày 23 tháng 11/1972 thì tháng 12/1972 tôi và các đồng đội trong đó có 60 lính là SV ĐHSP Vinh từ đoàn huấn luyện 22A chuyển đến và trở thành những người lính đầu tiên của đại đội trinh sát C20 và cũng là những người lính đầu tiên của Sư đoàn 341 thuộc quân đoàn IV. Ở đâu xảy ra chiến tranh, ở đó có sư đoàn 341. Nay thì Sư đoàn 2 lần anh hùng này đang đóng quân ở Thanh Hóa thuộc quân khu 4.

Tối đó, 10h đêm thứ 2 tôi lên chuyến xe giường nằm ở ngã 3 Hoàn lão và nó thả tôi xuống chỗ BigC TP Thanh Hóa lúc 3 giờ sáng giữa đêm đông hoang vắng lạnh dưới 10 độ. Tôi xốc ba lô bước nhanh vô cái nhà nghỉ còn sáng đèn lấy phòng ngủ 1 giấc đến sáng. Nói là nhà nghỉ nhưng rất sang. Thức dậy lúc 7 giờ sáng, tôi tắm gội 1 trận cho đã, thay bộ đồ mới sạch sẽ, ăn 1 tô phở thật nóng bỏng rồi kêu xe đến Sư đoàn.

Chú lính vệ binh mang quân hàm trung sĩ gác cổng bên hông mang khẩu súng lục K54 bước ra dập gót giày đánh bốp rồi giơ tay lên vành mũ chào làm tôi giật cả mình. Suýt nữa thì tôi cũng đưa tay lên mang tai chào lại hắn. Tôi có hẹn với Trung tá Vui trợ lí chính sách vào lúc 8h sáng nay. Chú vệ binh xem kĩ giấy CCCD của tôi: Mời chú vào phòng trực ban chờ 1 lát. Trực ban sư đoàn là 1 trung tá còn trẻ măng vui vẻ nói chuyện với tôi. Chợt nghĩ ngày tôi còn là lính sư đoàn, cấp hàm trung tá như anh chàng này bét nhất cũng tham mưu trưởng Sư đoàn hoặc là trưởng 1 ban nào đấy hoặc là trung đoàn trưởng của 1 trong 4 trung đoàn của sư đoàn. Ngày ấy tôi là lính sinh viên nhập ngũ, ở Sư đoàn hơn 3 năm dù đã trải qua chiến trường khốc liệt khi được trả về trường cũng chỉ quân hàm hạ sĩ. Quân đội ta (và cả công an) bây giờ phung phí cấp hàm quá.

Ngồi một lúc thì trung tá Vui ra mời vào làm việc. Giấy xác nhận và văn bản đề nghị cho quyền lợi của chú đây ạ. Đại tá Chính ủy Sang vừa kí xong đấy. Con dấu còn tươi mực. Có mấy sĩ quan khác đeo quân hàm trung tá cũng chào tôi và hỏi: Trông chú còn phong độ lắm, nếu xảy ra chiến tranh sư đoàn cần người thì chú có tái ngũ không ạ. OK. Các anh cứ gọi, tôi sẽ có mặt sau 90 phút (tôi nhẩm tính ngay là bay từ TP HCM ra sân bay Sao Vàng Thanh Hóa hết 90 phút). Nếu tái ngũ về lại sư đoàn chú muốn làm nhiệm vụ gì. Làm gì cũng được miễn là đừng bắt tôi làm anh nuôi, nếu có chân chính ủy ở 1 trung đoàn nào đó thì quá tốt. Nghe tôi nói cả mấy sĩ quan trẻ cùng cười lên vui vẻ. Chúc chú làm chế độ suôn sẻ. Chúc các anh hoàn thành nhiệm vụ và nhanh thăng quan tiến chức. Nghe chú chúc sướng quá. Lần đầu tiên bọn cháu nghe có người chúc như thế đấy. Thế à. Tôi nhớ Hoàng đế nước Pháp là Napoléon Bonaparte có 1 câu nói nổi tiếng để động viên quân sĩ trước 3 quân: Có người binh nhất nào mà chẳng mong ước có ngày thành đại tướng, huống gì các anh đều đang mang lon cấp tá. Lại cười ồ lên vui vẻ. Có dịp chú lại về thăm sư đoàn nhé. Dĩ nhiên rồi.

Chia tay các sĩ quan trẻ của Sư đoàn 341, ra cổng, người lính vệ binh lại giơ tay lên vành mũ chào tôi, 1 CCB 45 năm trước từng là lính của sư đoàn. cả 1 thời trai trẻ của tôi đã ở lại với sư đoàn 341.


 

12 tháng 1, 2021

Không chỉ là lặt lá

 (Bài đăng trên TC VHSG)

Mùa Xuân đến, trong lúc người miền Bắc tự hào với sắc hồng tươi thắm của hoa đào thì người miền Nam lại vui thú với sắc vàng sang trọng mà ấm áp của hoa mai. Và mỗi nơi đều xem đó là đặc sản mang đậm tính vùng miền do thiên nhiên ban tặng. Riêng trên dải đất Việt Nam này, vùng đất Quảng Bình là nơi mà cả đào và mai cùng chung sống bên nhau và cùng lúc trổ bông đón Tết mà không hề có một sự cạnh tranh sinh tồn nào. Quảng Bình từ lâu được xem là nơi có sự đan xen mãnh liệt nhất về những đặc trưng tự nhiên và cả xã hội giữa hai miền Nam Bắc. Có lẽ cũng vì thế mà từ thế kỉ thứ XVII chúa Nguyễn Hoàng đã lấy cả một vùng đất trải dài từ Đèo Ngang (nam Hà Tĩnh) băng qua cả con sông Gianh hùng vĩ làm ranh giới lãnh thổ phân biệt giữa xứ Đàng Trong với xứ Đàng Ngoài.

Nếu đặt chân đến Quảng Bình, bạn sẽ thấy trước sân của mỗi ngôi nhà ở nơi đây thường có đủ cả đào lẫn mai và vào mỗi dịp Tết đến, cả hai cùng trổ bông khoe sắc thắm làm tôn vinh vẻ đẹp của nhau mà nếu lỡ ra ông Thôi Hộ đời nhà Đường nếu có sống lại đến nơi đây thì chắc chắn sẽ sửa lại một câu trong bài thơ nổi tiếng Đề đô thành nam trang: “Nhân diện đào hoa tương ánh hồng” thành ra “Nhân diện đào mai tương ánh hồng” (Mặt người con gái với sắc thắm của hoa đào hoa mai cùng tương phản vẻ đẹp lên nhau).



Ngôi nhà vườn của ba mạ tôi cũng vậy. Trước sân nhà có cả một cây mai cổ thụ đã trên 40 năm tuổi mà đường kính thân cây to ngang cả gang tay, cao cả chục mét cùng vài cây mai nhỏ hơn cao ngang đầu người lớn với một cây đào sum suê cành lá xanh tốt rậm rạp ngay sát bờ rào.

Cây đào thì Tết đến là tự động nở hoa nhưng mấy cây mai thì phải lặt lá mới trổ bông đúng Tết.

Sinh thời dịp gần tết cữ rằm tháng 10 ba mạ tôi thường nhờ mấy đứa cháu trai trong xóm trèo lên cây mai cao to lặt lá giùm, mấy cây mai nhỏ thì tự tay các cụ lặt. Ba tôi đi xa từ 5 năm trước, năm nay đến lượt mạ tôi đi xa bỏ lại khu vườn với mấy cây mai không người lặt lá.

Tôi về quê giỗ ba vào cuối tháng 11 âm lịch thì đã quá muộn. Nhìn mấy cây mai lá vẫn xanh um rậm rịt che kín những cái nụ mới nhú bằng hạt gạo mà lấy làm xúc động. Thế là tôi bỏ hẳn ra một ngày lặt lá cho mấy cây mai nhỏ, riêng cây mai cổ thụ hơn cả mai rừng thì chỉ biết đứng dưới gốc mà nhìn lên bất lực.

Lặt lá mai là một việc làm không dành cho người nóng tính, vội vàng, cẩu thả mà đó là một công việc vô cùng tỉ mẩn và thận trọng.

Khi lặt lá mai bạn tuyệt đối không được tuốt lá vì sẽ làm gãy, dập hoặc nát nụ hoa đang e ấp trong mắt lá. Một tay nắm chắc cành mai, tay còn lại cầm từng lá mai lật ngược nhẹ về phía sau để nghe một tiếng ắc rất khẽ mà chỉ người tinh tế lắm mới cảm nhận được, cuống lá đứt rời ra từng cái một thật gọn ghẽ. Khi cả cây mai được lặt hết lá, chất dinh dưỡng được tập trung hết cho nụ hoa trổ bông theo ý muốn của người trồng.

Đó là cả một kì công.

Sát bờ rào trước sân có hai cây mai nhỏ. Buổi sáng tôi lặt một cây, chiều lặt nốt cây còn lại. Khoảng 30 phút lại tự cho phép mình giải lao vô bàn nước trong sân làm li trà nóng giữa tiết trời lạnh 16 độ, vươn vai vài cái cho bớt mỏi rồi lại tỉ mẩn lặt tiếp. Tôi dù muốn cho xong việc cũng không được nóng vội. Phải thật vô cùng thong thả và tỉ mỉ.

Ai muốn học chữ nhẫn, hãy lặt lá vài cây mai ắt sẽ thành công.

Vừa lặt lá mai tôi vừa ngẫm nghĩ về cuộc đời, về chủ của những cây mai là ba mạ tôi, cuối cùng thì các cụ cũng bỏ lại tất cả để ra đi mà không mang theo một cái gì. Tiền bạc, của cải, nhà cửa, vườn tược, đam mê, con cháu... tất cả đều bỏ lại. Như những cây mai này khi còn sống ba tôi quý lắm, tết nào cũng nâng niu lặt lá. Cây mai to năm ngoái có người đến mua trả giá 14 triệu nhưng mạ tôi không bán. Vậy mà rồi cụ cũng bỏ lại để ra đi.

Giờ thì tôi đang về thăm quê và cũng lại tỉ mẩn lặt lá mai. Rồi đến lúc tôi cũng sẽ ra đi như ba mạ tôi, mấy cây mai này Tết đến có trổ bông hay không cũng mặc, chẳng cần quan tâm đến việc lặt lá nữa.

Ai đó nói và cuộc đời này dài lắm. Nhưng tôi thấy cuộc đời cũng ngắn ngủi lắm. Nhiều lúc ta cảm thấy mọi sự đều trở nên vô nghĩa. Danh vọng, địa vị, bạc tiền, tình cảm... cả một cuộc đời ta theo đuổi tìm kiếm không mệt mỏi để rồi cũng bỏ lại tất cả để ra đi như những cái lá mai đang lìa cành.

Nhất là khi ta đang lọt thỏm và cô đơn giữa một khu vườn mùa đông vắng lặng mà chủ nhân thực sự của nó đã bỏ đi rất xa.

Ảnh: Tỉ mẩn lặt từng lá một;

Cây đào và cây mai 40 năm tuổi trước sân nhà

Link XB: https://vanhocsaigon.com/tan-van-ha-tung-son-khong-chi-la-lat-la/