Không chỉ là lặt lá

 (Bài đăng trên TC VHSG)

Mùa Xuân đến, trong lúc người miền Bắc tự hào với sắc hồng tươi thắm của hoa đào thì người miền Nam lại vui thú với sắc vàng sang trọng mà ấm áp của hoa mai. Và mỗi nơi đều xem đó là đặc sản mang đậm tính vùng miền do thiên nhiên ban tặng. Riêng trên dải đất Việt Nam này, vùng đất Quảng Bình là nơi mà cả đào và mai cùng chung sống bên nhau và cùng lúc trổ bông đón Tết mà không hề có một sự cạnh tranh sinh tồn nào. Quảng Bình từ lâu được xem là nơi có sự đan xen mãnh liệt nhất về những đặc trưng tự nhiên và cả xã hội giữa hai miền Nam Bắc. Có lẽ cũng vì thế mà từ thế kỉ thứ XVII chúa Nguyễn Hoàng đã lấy cả một vùng đất trải dài từ Đèo Ngang (nam Hà Tĩnh) băng qua cả con sông Gianh hùng vĩ làm ranh giới lãnh thổ phân biệt giữa xứ Đàng Trong với xứ Đàng Ngoài.

Nếu đặt chân đến Quảng Bình, bạn sẽ thấy trước sân của mỗi ngôi nhà ở nơi đây thường có đủ cả đào lẫn mai và vào mỗi dịp Tết đến, cả hai cùng trổ bông khoe sắc thắm làm tôn vinh vẻ đẹp của nhau mà nếu lỡ ra ông Thôi Hộ đời nhà Đường nếu có sống lại đến nơi đây thì chắc chắn sẽ sửa lại một câu trong bài thơ nổi tiếng Đề đô thành nam trang: “Nhân diện đào hoa tương ánh hồng” thành ra “Nhân diện đào mai tương ánh hồng” (Mặt người con gái với sắc thắm của hoa đào hoa mai cùng tương phản vẻ đẹp lên nhau).

Ngôi nhà vườn của ba mạ tôi cũng vậy. Trước sân nhà có cả một cây mai cổ thụ đã trên 40 năm tuổi mà đường kính thân cây to ngang cả gang tay, cao cả chục mét cùng vài cây mai nhỏ hơn cao ngang đầu người lớn với một cây đào sum suê cành lá xanh tốt rậm rạp ngay sát bờ rào.

Cây đào thì Tết đến là tự động nở hoa nhưng mấy cây mai thì phải lặt lá mới trổ bông đúng Tết.

Sinh thời dịp gần tết cữ rằm tháng 10 ba mạ tôi thường nhờ mấy đứa cháu trai trong xóm trèo lên cây mai cao to lặt lá giùm, mấy cây mai nhỏ thì tự tay các cụ lặt. Ba tôi đi xa từ 5 năm trước, năm nay đến lượt mạ tôi đi xa bỏ lại khu vườn với mấy cây mai không người lặt lá.

Tôi về quê giỗ ba vào cuối tháng 11 âm lịch thì đã quá muộn. Nhìn mấy cây mai lá vẫn xanh um rậm rịt che kín những cái nụ mới nhú bằng hạt gạo mà lấy làm xúc động. Thế là tôi bỏ hẳn ra một ngày lặt lá cho mấy cây mai nhỏ, riêng cây mai cổ thụ hơn cả mai rừng thì chỉ biết đứng dưới gốc mà nhìn lên bất lực.

Lặt lá mai là một việc làm không dành cho người nóng tính, vội vàng, cẩu thả mà đó là một công việc vô cùng tỉ mẩn và thận trọng.

Khi lặt lá mai bạn tuyệt đối không được tuốt lá vì sẽ làm gãy, dập hoặc nát nụ hoa đang e ấp trong mắt lá. Một tay nắm chắc cành mai, tay còn lại cầm từng lá mai lật ngược nhẹ về phía sau để nghe một tiếng ắc rất khẽ mà chỉ người tinh tế lắm mới cảm nhận được, cuống lá đứt rời ra từng cái một thật gọn ghẽ. Khi cả cây mai được lặt hết lá, chất dinh dưỡng được tập trung hết cho nụ hoa trổ bông theo ý muốn của người trồng.

Đó là cả một kì công.

Sát bờ rào trước sân có hai cây mai nhỏ. Buổi sáng tôi lặt một cây, chiều lặt nốt cây còn lại. Khoảng 30 phút lại tự cho phép mình giải lao vô bàn nước trong sân làm li trà nóng giữa tiết trời lạnh 16 độ, vươn vai vài cái cho bớt mỏi rồi lại tỉ mẩn lặt tiếp. Tôi dù muốn cho xong việc cũng không được nóng vội. Phải thật vô cùng thong thả và tỉ mỉ.

Ai muốn học chữ nhẫn, hãy lặt lá vài cây mai ắt sẽ thành công.

Vừa lặt lá mai tôi vừa ngẫm nghĩ về cuộc đời, về chủ của những cây mai là ba mạ tôi, cuối cùng thì các cụ cũng bỏ lại tất cả để ra đi mà không mang theo một cái gì. Tiền bạc, của cải, nhà cửa, vườn tược, đam mê, con cháu... tất cả đều bỏ lại. Như những cây mai này khi còn sống ba tôi quý lắm, tết nào cũng nâng niu lặt lá. Cây mai to năm ngoái có người đến mua trả giá 14 triệu nhưng mạ tôi không bán. Vậy mà rồi cụ cũng bỏ lại để ra đi.

Giờ thì tôi đang về thăm quê và cũng lại tỉ mẩn lặt lá mai. Rồi đến lúc tôi cũng sẽ ra đi như ba mạ tôi, mấy cây mai này Tết đến có trổ bông hay không cũng mặc, chẳng cần quan tâm đến việc lặt lá nữa.

Ai đó nói và cuộc đời này dài lắm. Nhưng tôi thấy cuộc đời cũng ngắn ngủi lắm. Nhiều lúc ta cảm thấy mọi sự đều trở nên vô nghĩa. Danh vọng, địa vị, bạc tiền, tình cảm... cả một cuộc đời ta theo đuổi tìm kiếm không mệt mỏi để rồi cũng bỏ lại tất cả để ra đi như những cái lá mai đang lìa cành.

Nhất là khi ta đang lọt thỏm và cô đơn giữa một khu vườn mùa đông vắng lặng mà chủ nhân thực sự của nó đã bỏ đi rất xa.

Ảnh: Tỉ mẩn lặt từng lá một;

Cây đào và cây mai 40 năm tuổi trước sân nhà

Link XB: https://vanhocsaigon.com/tan-van-ha-tung-son-khong-chi-la-lat-la/ 

 

Buổi sáng ở làng 3

 Dịp Noel và tết Tây nhiệt độ Sài Gòn xuống 22 độ. Sinh hoạt đi lại và ngủ ngáy thiệt sướng. Cứ như là cả không gian SG đang được lão Tề thiên Đại thánh Tôn Ngộ Không bật cho một cái máy lạnh khổng lồ. Con gái bảo cứ quanh năm thế này thì ai nghĩ đến đi Đà Lạt làm gì cho tốn tiền ba nhỉ. Nói SG không có mùa đông là đúng nhưng mùa mát thì có. Đó là dịp hiếm hoi từ đầu tháng 12 cho đến nửa sau tháng 1.

Lạnh 22 độ mà nhiều tờ báo giật title: Người Sài Gòn co ro trong giá rét 22 độ. Nghe muốn cười sặc nước. Làm báo mà thế thì chỉ có thể là sự câu view tầm thường.

Trong lúc đó thì ở Quảng Bình lạnh 11 độ kèm mưa phùn gió bấc, cả nền truyền thông trong và ngoài tỉnh không thèm đoái hoài tới. Không thấy ai co ro vì ai cũng được ăn no và mặc ấm. Ở Quảng Bình mùa rét mướt mà thế này là chuyện quá thường.

Sáng nay 12 độ nhưng không ai co ro

Sáng nay dậy muộn lúc 7h30, màn hình đt báo 12 độ có mưa phùn. Thường. Tôi không ngạc nhiên và giật mình nữa. Quen rồi. Hôm kia tôi được cô em gái dưới Hoàn Lão bổ sung cho một combo đồ lạnh từ đầu tới chân, người tôi giờ nhìn như con robot đi lại giật cục và như một cây thời trang mùa đông di động.

Tôi về quê được thừa kế của mạ tôi cái lò sưởi điện cụ ra đi để lại. Bật lên ngồi lướt mạng viết lách ấm sực. Con cái khôn thế. Mạ mất đi chúng nó đem hết quần áo giường nệm đồ dùng của mạ ra mộ hóa hết nói để ở dưới đó mạ có dùng. Thế mà mấy thứ đồ điện như điều hòa nhiệt độ, quạt điện và lò sưởi điện, kể cả soong nồi, bếp gas... thì chúng ngó lơ, để lại dùng cho sướng. Thì ra mọi thứ trên đời này cũng chỉ là tương đối.

Tôi về quê được thừa kế của mạ tôi cái lò sưởi điện cụ ra đi để lại. Bật lên ngồi lướt mạng viết lách ấm sực

Tối qua bạn 12A K2 Lê Phương Nga gọi: Tớ đang Đồng Hới, sẽ làm việc ở đây 2 ngày, đang tính cách ra quê thắp hương cho mẹ ông. Tôi can ngay: Tôi xin bà, miễn lễ, rét thế này bà xông pha dễ đột quị lắm. Hắn nói: Vậy à. Thế ông vô chỗ tôi đi. Đó là chỗ nào thế. À, đó là một hệ thống trường từ tiểu học đến THPT mang tên Chu Văn An. Lê Phương Nga là GS chuyên gia viết sách giáo khoa tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5 và cũng là chuyên gia đào tạo GV tiểu học từ đại học đến tiến sĩ tại ĐHSP Hà Nội. Cậu đến cái trường đó làm gì. Thì còn làm gì nữa ngoài chuyên môn của tớ. HTS vô đây tớ sẽ giới thiệu cho cậu về một ngôi trường tuyệt vời. OK. Nếu cậu có buổi nói chuyện với GV ở đó tớ sẽ vô dự.

Tôi đã được nghe bạn bè là GV và cán bộ quản lí giáo dục ở QB nói về hệ thống giáo dục này. Chu Văn An là một hệ thống giáo dục ngoài công lập cấp Tiểu học - THCS – THPT nổi tiếng ở Đồng Hới, Quảng Bình. Đó không chỉ là một trường chất lượng cao mà còn là ngôi trường có mục tiêu giáo dục nhân văn, tiến bộ với triết lí “Học tập để hạnh phúc”. Nay Nga vô đó 2 ngày hẳn là đang làm gì đó để chung tay với sự nghiệp của mái trường đặc biệt đó và cho cả những cuốn sách giáo khoa lớp 1 lớp 2 cậu ấy đang và sắp biên soạn.

Nghe Nga chào mời, tôi đang tính chuyện chiều nay nhảy xe bus vô Đồng Hới 1 chuyến. Mai thì bạn đã quay lại Hà Nội rồi. Đầu làng tôi có xe bus vô ĐH 30 phút 1 chuyến, đi cũng dễ.

 

  

 

  

Buổi sáng ở làng 2

Thức dậy vẫn 7h nằm yên trong 2 cái mền dày chồng lên nhau, bấm đt xem thời tiết: 11 độ. Như không tin vào mắt mình. Nói như cháu ngoại Cookie: Lạnh xế.

Ngày hôm qua sáng 16 độ, trưa 15, chiều 14, tối trước khi đi ngủ là 13 đêm thức dậy bấm xem tiếp là 12 độ. Ngày hôm nay mở mắt ra đã là 11 độ. Khiếp. Ra vườn đi đái (về quê nhà tiểu là cái vườn rộng không việc gì phải vô WC cho tốn nước lại còn làm cho cây cối thêm xanh tươi) tìm mãi mới thấy cái cần tăng dân số. Khộ. Tôi có ông bạn tên là Chử Anh Đào khi tả về cái nóng nung người của thành Vinh đã viết: Trời nóng đến mức con đực cũng không buồn nghĩ về con cái. Nay trời lạnh giá thế này chắc cũng như thế. Vì lỡ có nghĩ đến cũng không mần ăn chi được. Nói lạnh thun chim là có thật.

Chưa khi nào thấy nhiệt độ ở làng tôi xuống thấp như vậy

Trời lạnh quá. Con đường trước nhà vắng hoe không 1 tiếng người xe. Trường mẫu giáo gần nhà tôi các cháu được cha mẹ cho auto nghỉ học. Hôm qua đi ngang thấy mấy đứa được cha mẹ chở đi học mặc thì ấm nhưng chân không giày lại không cả tất. BS nói giữ cái chân luôn ấm thì quanh năm không phải tìm đến thầy thuốc thế mà nhiều người chủ quan quá.

Về quê dù lạnh nhưng tôi vẫn thấy ấm áp vì được nhiều bạn bè í ới hỏi thăm, nhắn tin chát chít này nọ, nhiều bạn bất chấp giá rét tìm đến tận nhà thăm chơi, ăn uống rất vui.

Lễ trao Tặng áo đồng phục họp lớp 16D cho NX Sùng và Hữu Nhia

 tại làng Thọ Lộc đã thành công tốt đẹp

Sáng hôm qua vợ chồng đồng đội Hương Quả từ Đồng Hới nhắn: Chiều bọn tớ ra nha. OK ra đi. Tôi phi xe lên chợ chuẩn bị vật liệu cho một nồi lươn đồng om chuối, cá chạch nướng mọi trên than củi, bắp cải xanh muối xổi, hành củ to muối mặn, thịt heo mọi luộc thái lát dày chấm mắm moi ăn với cơm nếp nương thơm ngon mọi nhẽ...

Với vc Nguyễn Trung Ngọc - Phan Nga và bác Lê Em tại Tp Vinh. Chúng tôi thông tầm đi ăn sáng rồi cfe rồi tào lao thiên đế đến trưa thì đi ăn luôn. Rôm rả như những người bạn cũ gặp nhau là đây chứ đâu

Chiều nó làm 1 xe 4 tên đỗ xịch trước cổng vì có thêm hai tên bạn dân K4 là Mai Sơn Hà và Ngư Thủy. May quá, chứ không thì ế mấy món ăn ngon cô em gái nấu.

Trước đó thì Nguyễn Xuân Sùng và Nguyễn Hữu Nhia bạn 16D K2 phi từ 3 Đồn vô cũng làm 1 bữa xong ngồi tán chuyện giữa đêm đông đến 9 giờ tối mới viền. Mình nói nhà tớ sẵn giường phản với chăn ấm nệm êm 2 ông ngủ lại mai về cho khỏi rét mà 2 tên dứt khoát cứ nhằm hướng đường 3 Trại mà về. Gan khiếp.

Với vc Hoàng Tấn Quả  + Nguyễn Hòa Hương, Mai Sơn Hà và Nguyễn Ngư Thủy

Giữa tuần tôi đã có 1 chuyến du đông ra Thanh Hóa và Vinh chơi với Uông Ngọc Dậu, vợ chồng Ngọc Nga và bác Lê Em, những bạn bè thân thiết thời 16D K2, nhân thể khai trương cái vợ 2 mới bóc tem của Nguyễn Trung Ngọc. Tay này đã đi 3 đời ô tô mà lần nào hắn khai trương xe tôi cũng là thằng bạn đầu tiên ngồi lên xe nó. Đúng là may không bằng hên. ra Thanh thì được Uông Ngọc Dậu cho ăn món cá đục nướng quấn rau cải cay lại còn chấm mù tạt. Ăn vô cứ như có một sự bùng nổ ở trong miệng. Về Vinh được vc Ngọc Nga cho ăn món chả rươi ngon và độc đáo đến mức cứ muốn ngậm mà nghe.

He he. Nói theo kiểu cụ Tổng: Mình có sao bạn bè mới vượt gió vượt rét mà tìm đến chơi với nhau như thế chứ.

Với Uông Ngọc Dậu trên bờ biển Quảng Thái Quảng Xương Thanh Hóa. Đây là cái lô cốt thời chiến tranh chống Mĩ của bộ đội pháo bờ biển nhằm bắn ra tàu chiến Mĩ ngoài hạm đội 7. Nay đã bị sập và bị cát biển chôn vùi. Chúng tôi đang ngồi trên vết tích của lịch sử đất nước

Tôi về Vinh được vc Ngọc Nga cho ăn món chả rươi ngon và độc đáo đến mức cứ muốn ngậm mà nghe.

 

Buổi sáng ở làng

Thức dậy lúc 7h nhìn thời tiết trên điện thoại nhiệt độ Bố Trạch chỉ 16 độ có mưa rào (mà thực ra là mưa phùn kiểu quá mù ra mưa).

Mặc áo mưa. Lên chợ mua 30k lòng heo. Cô hàng thịt mặt tròn như mặt trăng rằm cắt cho 1 túi to còn khuyến mại thêm miếng tiết to. Thực ra tôi chỉ ăn may lắm hết 1/3 số lượng đó nhưng đã lên đến giữa chợ không lẽ nói bán tui 10K nghe nó kì kì.

                          Bố Trạch sáng nay 16 độ và mưa phùn gió bấc

Lòng luộc lên chấm mắm moi Quảng Thái ngon khó tả. Hôm ra Quảng Xương Uông Ngọc Dậu đóng cho 2 chai đầy tính ăn ở Thọ Lộc 1 chai, 1 chai đem vô SG nhưng sợ đi mb nó nổ vì trong đó có khí gas nên quyết định là từ nay đến khi rời làng sẽ ăn hết cả 2 chai luôn. Tiết nấu canh nêm nước mắm rồi thả vô nhiều hành lá. Ngồi cái bàn tròn giữa sân ăn trong giá rét thấy sung sướng và lãng mạn chi lạ.

Ở SG lòng heo và các loại nội tạng gia súc gia cầm nói chung tôi bị mụ vợ cấm tiệt vì cho rằng ăn sẽ bị bệnh gout. He he. Kinh nghiệm là ra khỏi nhà nếu vợ dặn những cái chi đó phải tránh xa ra thì ta mần ngược lại hết có khi lại đạt hiệu quả cao. Như tôi lâu lâu thèm lòng heo quá thì kêu thêm ông bạn nào đó chạy vô đường Trà Khúc gần sân bay TSN làm 1 chầu ngất ngư. Ỏ đó có 2 quán lòng heo ngon nhất SG ăn miếng nào nghe sậm sựt miếng đó. Oái oăm là người kiêng xa lòng heo như vợ tôi lại đang bị gout còn tôi ăn riết mà có chộ gout ghiếc chi mô. Cũng như trong lúc tôi không ăn ngọt, tránh xa đường kẹo mật cả vài chục năm nay lại bị dư lượng đường trong máu cao (gọi là đường huyết) còn vợ tôi ăn ngọt cả ngày thì khộng bị đường điếc gì. Vì thế mà nói ai đó bị cái bệnh nền gì đó trong người chẳng qua là do cái tạng người chứ không phải là do chế độ ăn uống.

Cũng vì thế các bạn đừng vội nghe theo lời khuyên của mấy cha nội BS về ăn uống và tập thể dục. Chẳng hạn báo chí và Bs nói ăn nhiều dưa cải muối chua và cà muối sẽ bị ung thư. Tôi đây ăn 2 thứ trên cả đời có thấy K kiếc gì đâu. Sáng nay vừa dặn cô em mua cho anh cái bắp cải rồi muối xổi cho anh ăn. Nó mần xong rồi.

Chiều nay có vợ chồng ông bạn trong Đồng Hới hẹn ra chơi, dự là sẽ đãi bạn món lươn đồng um chuối xanh, cá zét đồng (tên khác là cá chạch) nướng mọi trên lửa than. Tôi nói không với gà luộc, heo luộc, vịt quay, cá khúc (kể cả cá thu cá bớp), thịt bò. Nói có với những con gì nhỏ nhỏ như cá mái, cá giếc, cá linh, cá kèo, cá đắng, tép đồng nhảy tanh tách kho khế chua.. .

Rứa đạ.

 

Tiếng chim về cũ, một tiếng thơ rất riêng của Mai Thìn (Bài đăng trên TC VHSG)

 Cập nhật ngày: 29/12/2020 lúc 09:31

VHSG- Chỉ cần đọc tên của tập thơ cũng là tên của bài thơ đầu tiên trong tập Tiếng chim về cũ (Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2020) của Mai Thìn đã thấy hiện lên rất rõ chủ đề tư tưởng của tập thơ mới ra lò này.   

Khác với nhiều người, Mai Thìn có may mắn là được sinh ra, lớn lên và được làm việc suốt cả cuộc đời ngay trên mảnh đất quê hương Bình Định của anh. Thông thường người đi xa quê mới nhớ quê nhưng với Mai Thìn, anh nhớ quê ngay cả khi đang ở trên mảnh đất quê hương. Điều đó được thể hiện xuyên suốt trong thơ Mai Thìn suốt kể từ khi anh biết cầm bút làm thơ cho đến nay. Đó là một điều rất đáng quý của nhà thơ Mai Thìn.

Nhà thơ Mai Thìn

 Tiếng chim về cũ là một tập hợp những sáng tác thơ của Mai Thìn chủ yếu  trong hai năm trở lại đây, là tập thơ thứ bảy của anh được xuất bản ngoài hai cuốn biên khảo Văn hóa dân gian xã Nhơn Thành và Làng ven thành. Nói thế để thấy sức viết của Mai Thìn là mạnh mẽ và liền mạch. Người ta đi đó đi đây mới có cảm xúc để làm thơ, Mai Thìn nhiều khi ngồi yên một chỗ cảm xúc vẫn tìm đến anh để thành thơ.

Gần hết một đời/ mong được đóa hoa thơm dâng tặng quê hương/đầu đã bạc //mỏi chân về lại ngày xưa/ bất chợt/  dưới bóng quê nhà/ tiếng chim ca/ về cũ

(Tiếng chim về cũ)

Những câu thơ trên như một sự khái quát về cuộc đời và chí hướng của Mai Thìn. Vì thế mỗi bài thơ của anh như một đóa hoa thơm dâng tặng quê hương.

Tập thơ “Tiếng chim về cũ” của Mai Thìn

 

Xuất bản Tiếng chim về cũ Mai Thìn bộc bạch: “Làng Vĩnh Phú, An Nhơn và Bình Định của tôi vô cùng đẹp, những vẻ đẹp mà không một nơi nào trên thế giới này có được. Nó không chỉ hiện hữu, trường tồn cùng thời gian mà còn lấp lánh trong mỗi hồn người, trong từng ký ức.

Tôi đã viết về quê hương mình trong nhiều bài thơ, trong nhiều cuốn sách trước đó. Và bây giờ, và cả mai sau tôi lại vẫn tiếp tục ngợi ca Người, quê hương tôi”.

An Nhơn, quê hương của Mai Thìn là một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và đẹp như cổ tích với những ngôi tháp Chàm rêu phong hút hồn du khách và từ cả ngàn năm nay vẫn vươn thẳng lên trời xanh với chất lừ vẻ đẹp:

những viên gạch nâu
những viên gạch hồng
những viên màu đất

 

…suốt mấy trăm năm
những viên gạch tháp Chàm
dán lên thời gian
mã vạch của vẻ đẹp vĩnh cửu.

(Những viên gạch tháp Chàm)

Những năm sống ở Bình Định, người viết bài này đã nhiều lần đặt chân đến những ngôi tháp Chàm nổi tiếng như tháp Dương Long, tháp Bánh Ít, tháp Cánh Tiên… và lần nào cũng mê mẩn với vẻ đẹp cổ kính trường tồn với thời gian của những công trình văn hóa lịch sử này. Đứng dưới bóng chiều đổ của những ngôi cổ tháp, không ai là không có cảm xúc, huống hồ đó là Mai Thìn, nhà thơ của quê hương những ngôi tháp cổ. Vì thế mà xuyên suốt trong những câu thơ của Mai Thìn là hình tượng uy nghi của những ngôi tháp cổ:

Ba ngọn bút vẽ lên trời xanh/ vẽ lên thời gian/ vẻ đẹp của tháp//… chúng tôi đến thăm/ vô tình/ làm dài thêm/ bóng tháp

(Dương Long)

Và cứ thế, những ngọn tháp quê hương như một mặc định cứ ám ảnh Mai Thìn qua những câu thơ khiến anh:

Mê mải với bóng hình ngọn tháp quê hương

vượt năm bảy chặng đường xa ra đây gặp nàng

cột lửa Linga

cháy

hư không

hình bóng tháp

(Gặp vũ nữ Siva ở Bảo tàng Lịch sử quốc gia)

Nói đến quê hương cũng là nói đến hình bóng của người mẹ. Thật cảm động khi Mai Thìn viết về mẹ với những câu thơ lắng đọng:

Tôi lớn lên đi khắp cùng thế giới

mênh mông hơn, hùng vĩ hơn nhiều

nhưng không có

hương tóc lùa đồng lúa

và

bóng mẹ tôi ngồi tựa cửa xoáy trầu trưa

(Làng Vĩnh Phú)

Người yêu quê hương mình hiển nhiên cũng là người rất yêu đất nước mình. Là nhà thơ, được đi đến nhiều vùng quê Tổ quốc, đi đến đâu Mai Thìn cũng có những cảm xúc rất mới lạ dù đó là những vùng đất rất xưa cũ.  Anh có thể nhìn thấy một ánh mắt cười con gái từ những năm tháng xa xăm khi đến với Hội An:

Hội An trăng/ lững thững những con đường/ vương/ từ trang sách/ lật giữa cuộc đời/ rơi/ ánh mắt cười/ năm cũ

(Hội An)

Đến với thánh địa Mỹ Sơn, anh ghi lại sự sống động mà huyền hoặc của đá:

vũ nữ Apsara vòng eo rêu xanh/ phập phồng/ bước ra từ đá/ bài tình ca u u/ lưng chừng nụ cười phớt qua/ mê mẩn vẻ đẹp của đá//tiếng kèn saranai/ vầng trăng lẻ loi đêm nay/ níu vào trong đá//âm âm gió vọng về/ hồn đá/thoảng/
đâu đây… (Hồn đá)

Có dịp đặt chân đến châu thổ sông Hồng ở miền Bắc với những vạt ngô xanh tươi bờ bãi, Mai Thìn nhìn thấy ngay sức sống ngàn năm vẫn sinh sôi nảy nở ở một vùng đất phì nhiêu:

Thêm một đứa con

thêm làng thêm phố

thêm tiếng chuông chùa

bình minh sóng vỗ

lao xao trời chiều

vàng dáng Rồng bay

…những chiếc lá ngô trên bãi sông Hồng

(Những chiếc lá ngô trên bãi sông Hồng)

Đọc thơ Mai Thìn, đến tập Tiếng chim về cũ này mới thấy dù làm nhiều thơ nhưng anh không hề dễ dãi với câu chữ. Mỗi câu thơ, mỗi từ ngữ viết ra là cả một sự đắn đo lựa chọn. Vì thế mà thơ Mai Thìn giàu mạch nguồn cảm xúc nhưng cũng rất khúc chiết. Nhiều câu chữ của Mai Thìn đạt đến độ ý tại ngôn ngoại. Tôi thích những câu lục bát được anh chắt chiu trong bài Nhớ quê:

Rã rời trong nỗi nhớ quê

mẹ mang cau héo hong nhờ mái hiên

dõi nhìn bóng nắng xiên xiên

trầu têm nửa cánh ưu phiền nhạt vôi

(Nhớ quê)

Nhớ quê đến rã rời, vôi nhạt cũng ưu phiền, chỉ có thể là Mai Thìn.

Cũng với một cách dùng từ khá đắt và mang tính sáng tạo như thế, mai Thìn còn biết cách lau dọn cả kí ức:

Lâu lâu con lại về ngôi nhà xưa

lau dọn từng kí ức

sáng lên dưới lớp bụi mờ

 

…lâu lâu con lại về

lau chùi từng kí ức

như lau gương mặt mẹ

mừng vui dưới bụi mờ

(Lau dọn kí ức)

Người ta lau dọn bụi bặm trong một ngôi nhà cũ, Mai Thìn biết cách lau dọn cả kí ức. Đó là một sự sáng tạo của thi ca và cái chất rất riêng của người nghệ sĩ.

Thơ Mai Thìn hay không chỉ ở câu chữ mà còn hay cả ở những ý tưởng bất ngờ. Ai đã từng đến Quy Nhơn hẳn sẽ rất ấn tượng với hình ảnh chiếc xe tăng một thời nằm nửa nổi nửa chìm trên bãi biển. Đó là vết tích còn lại của một cuộc chiến tranh khốc liệt kể về một trang lịch sử đau thương của đất nước ta. Những chiếc xe tăng bị quân đối phương truy đuổi đến bước đường cùng, không tìm ra lối thoát đành lao mình xuống biển và chết ở đó. Nhưng từ cái chết của chiếc xe tăng trong chiến tranh, cuộc sống mới lại sinh sôi trong cái nhìn đầy phát hiện của Mai Thìn:

Sáng nay

đôi vợ chồng còng làm tổ dưới răng cưa

kể cho tôi nghe

chuyện năm xưa

 

bầy còng con

đồng dao

trên tháp pháo

(Về một chiếc xe tăng trên bãi biển)

Thơ hiện đại Việt Nam đang lạm phát. Tưởng như ngày nay ai cũng có thể làm thơ được và đều có thể trở thành nhà thơ. Cứ lật mạng xã hội trên internet ra, ta sẽ thấy thơ đang tràn ngập. Điều đó nhiều lúc khiến bạn đọc hoang mang về một sự giả chân của thơ ca hiện đại. Tuy nhiên, giữa cái cõi thơ mênh mang và hỗn loạn ấy, Tiếng chim về cũ của Mai Thìn là một tiếng nói chân tình của nghệ thuật thi ca, rất đáng để thưởng thức.

HÀ TÙNG SƠN

Link XB: https://vanhocsaigon.com/tieng-chim-ve-cu-mot-tieng-tho-rat-rieng-cua-mai-thin/