Quảng Bình quê ta ơi

 Ở xa nghe tin tỉnh Quảng Bình ban hành chỉ thị cấm văn nghệ sĩ không được viết về biển chết cá chết.

Biển chết rồi cá chết

Ngư dân phủ bạt thuyền

Những ngày không  đi biển

Ngư dân cũng héo mòn

Thế rồi trên ban xuống

Cấm tiệt văn nghệ sĩ

Biển chết không vào nhạc

Cá chết không vào thơ

Cái ác đang nhởn nhơ

Giữa thanh thiên bạch nhật

Sao lại cấm nghệ sĩ

Không được nói sự thật

Thiệt là tôi không hiểu

Sự thật như mặt trời

Bàn tay nào che nổi

Ánh sáng vầng thái dương

Hay là nhằm che chắn

Tội ác quân người Hán

Từng ngàn năm đô hộ

Tàn sát dân tộc ta?

Đã là văn nghệ sĩ

Thì cũng là con người

Sao cấm họ hát ca

Về nỗi đau đồng loại

Rồi ngày mai ngày mai

Cháu con ta nguyền rủa

Về một lũ nhát gan

Đồng lõa với giặc Tàu

                28/6/2016 

Dị bản của Lê Quang Phương:

Quảng Bình Quê ta ơi!

" Nếu ai hỏi vì sao"
Quê ta nhiều cá chết
- Lặng im và không biết
Bởi uy ông giặc Tàu

Nếu ai hỏi vì sao
dưới tầng sâu biển đau
- Gầm gừ biển gào thét
vì sao hở vì sao ?

Đã bốn ngàn triệu năm
Sự sống gieo vào biển
Vần vũ ở trên cao
Sinh nở trong mầu nhiệm

Từ mầm sống sơ khai
Biển nuôi thành tôm cá
Biển gửi vào lục địa
Chim thú và muôn hoa

Rồi nhân loại ra đời
Có anh và có tôi
Cùng chung nôi biển cả
Cùng uống ánh dương soi

Còn ác hơn cầm thú
Lũ đội lốt mặt người
Chúng dối lừa cả chúa
Thải độc vào biển khơi

Trong tim ta sóng hát
Trong mắt ta ánh trời
Trong lòng ta đất nước
Ta ca bài biển khơi

Tôi và anh cứ hát
Ca bài ca làm người
Biển của chung nhân loại
Của anh và của tôi

Quảng bình quê ta ơi !

Phủ Tây Hồ, Thọ Xuân, Thanh Hóa
1/7/2016 
 

Báo biếu

Đồng Hới tuổi thơ tôi

Tôi đi xa không nhớ tháng nhớ năm

Từ thuở tóc xanh nay đà nhuốm bạc

Thấy em dắt cháu đi trên cầu Nhật Lệ

Biết rằng tuổi xanh đã bay xa

Có điều gì chợt nhói trong tim

Như cánh chim lưng trời thấy mỏi

Ngắm chùm hoa bên tượng đài Mẹ Suốt

Gió hàng dừa thổi mát hồn ta

Đồng Hới ơi xin níu chút tuổi thơ
Thành phố rộng những con đường mới mở

Nhớ ngày chạy lon ton bên hàng dừa Nhật Lệ

Nhìn bình minh vẫy gọi những con tàu

Những ảo vọng viễn vông đã để lại phía sau

Gối mỏi chân chồn ta lại về chốn cũ

Con đường xưa đưa ta vào định mệnh

Đoạn cuối cuộc đời rồi lại đi xa

Cứ ngỡ hạnh phúc ở phía chân trời

Nên mắt cũng nhìn xa xăm diệu vợi

Bao trí não nghĩ những điều mông muội

Nào đâu biết hạnh phúc ở rất gần, hạnh phúc ở quanh ta

Những vườn hồng Thành phố vẫn ngát hương…

Ngày họp lớp cấp 3, tháng 7-2014

Đồng Hới tuổi thơ tôi

Tôi đi xa không nhớ tháng nhớ năm

Từ thuở tóc xanh nay đà nhuốm bạc

Thấy em dắt cháu đi trên cầu Nhật Lệ

Biết rằng tuổi xanh đã bay xa

Có điều gì chợt nhói trong tim

Như cánh chim lưng trời thấy mỏi

Ngắm chùm hoa bên tượng đài Mẹ Suốt

Gió hàng dừa thổi mát hồn ta

Đồng Hới ơi xin níu chút tuổi thơ
Thành phố rộng những con đường mới mở

Nhớ ngày chạy lon ton bên hàng dừa Nhật Lệ

Nhìn bình minh vẫy gọi những con tàu

Những ảo vọng viễn vông đã để lại phía sau

Gối mỏi chân chồn ta lại về chốn cũ

Con đường xưa đưa ta vào định mệnh

Đoạn cuối cuộc đời rồi lại đi xa

Cứ ngỡ hạnh phúc ở phía chân trời

Nên mắt cũng nhìn xa xăm diệu vợi

Bao trí não nghĩ những điều mông muội

Nào đâu biết hạnh phúc ở rất gần, hạnh phúc ở quanh ta

Những vườn hồng Thành phố vẫn ngát hương…

Ngày họp lớp cấp 3, tháng 7-2014

                                         Đã có báo biếu và nhuận bút

Bài thơ lưu lạc

Hôm qua giờ nghỉ trưa tranh thủ chợp mắt 15 phút, đang thiu thiu thì cái điện thoại để trên bàn rung bần bật. Nhìn vô màn hình thấy tên người gọi là Võ Vĩnh Khuyến, ông bạn học, bạn chiến đấu một thời. Quái, lão này lại rảnh rỗi sinh nông nổi rồi. Việc gì quan trọng mà gọi ngằn ngặt giữa trưa thế.

Vừa bấm máy nghe lão hỏi: Ông có bài thơ nào tên là Có một thời như thế không? Tôi nói nước đôi: Hình như là có. Lão bảo tui đọc ông nghe thử có không nhé: Thời sinh viên chúng tôi không hoa sói hoa hòe/ Áo quần một màu xanh không mốt này mốt nọ… Tôi nghe thấy quen quen. Thôi, ông dừng để tui đọc tiếp xem đúng không: Hai mươi tuổi chưa nếm mùi đau khổ/ Nỗi đau đời là đất nước chia đôi. Khuyến ngắt lời, thế thì đích thị thơ ông rồi. 

Mà ông thấy nó ở đâu vậy? Đăng trên số Xuân năm 2000 của tập san Đại học SP Vinh chứ đâu. Thằng Duệ là bạn tui làm trưởng phòng Công tác chính trị ngoài đó, số nào ra nó cũng gửi cho một cuốn. 

Nhớ lại đó là bài thơ tôi làm đã lâu, đã đăng trên tạp chí Đại học và Trung học Chuyên nghiệp từ năm 1987, hình như là vào dịp kỉ niệm 30 tháng 4 gì đó;  khi còn dạy ở QNU, thời bác Tạ Quang Bửu còn làm Bộ trưởng (cuốn tạp chí này đã thất lạc sau mấy lần chuyển nhà). Vụ này chắc bạn bè  ở trường Vinh thấy thơ học trò cũ của trường nên lượm lặt đưa đăng vào số Tết năm 2000 cho xôm tụ (dân trường Vinh vốn máu chuyện thơ văn). Sao hồi đó họ không gửi cho tôi báo biếu nhỉ.

Khuyến kể  qua điện thoại: Trưa nay tui không ngủ được bèn quét bụi bặm cho cái giá sách. Thấy lòi ra cuốn tập san của trường Vinh, chợt nỗi nhớ trường xưa bạn cũ ùa về nên lật lật coi thì thấy tên ông. Khi nào ông đến tui cho cầm về mà kỉ niệm. OK, chiều hết giờ làm tui ghé xin. Chỗ trường tôi lại nhà Khuyến ở chung cư Nguyễn Thị Nhỏ ngay vòng xoay Lê Đại Hành cũng rất gần. Vậy là hết giờ tôi tấp vô nhà Khuyến để bây giờ có lại trong tay một bài thơ lưu lạc đã lâu.

Hôm nay được nghỉ làm, ở nhà ăn giỗ vua Hùng. Cũng là do rảnh rỗi quá  nên mở cuốn tập san giản dị của Đại học Vinh ra đọc lại bài thơ và đưa lên đây như là một kỉ niệm. Tuyệt nhiên không có ý khoe khoang gì và cũng không dám đề tặng ai (dù trong lòng rất muốn đề tặng những người bạn của tôi và cả những người từng có một đoạn đời như tôi). Bởi tuần trước cũng từ Đại học Vinh, một ông  bạn khác tên là Nguyễn Trung Ngọc đọc qua điện thoại cho nghe câu thơ tưởng như đùa mà rất nghiêm túc của anh Lê Em (cùng học lớp 16D với tôi và Ngọc):

Gặp nhau tay bắt mặt mừng

Tặng gì thì tặng xin đừng tặng thơ

Ông Lê Em này đúng là tẩm ngẩm tầm ngầm mà đấm chết voi. Hóm phết.

Câu lục bát tưởng như tếu táo ấy của Lê Em đã chết luôn trong lòng tôi. Và tôi thề từ nay có làm thơ thì chỉ nhét vô ngăn kéo, sẽ không đề tặng ai nữa. Tệ lắm thì đưa lên bờ lốc này chơi vu vơ vậy thôi. Ai đọc thì đọc. Tuy nhiên, điều này không nằm ở chiều ngược lại. Bạn bè tặng thơ cho tôi thì tôi vẫn quí như vàng. Bởi đó là tấc lòng, là cả tấm lòng của bạn.

Nó đây (*):

                 Câu thứ 2 của khổ thứ 3 từ trên xuống nguyên văn là: 
                 Bao bè bạn tôi mình trong lửa đạn ("tôi" = động từ, không phải là đại từ)

       (*)Trang này in sai 2 chỗ: huy hoàng thành huy hàng; Bè bạn thành Bạn bè.

  

Bạn văn ở Bình Định

Có một bài thơ nhỏ viết về An Nhơn đã lâu, đã đăng và nhận nhuận bút cũng vài lần, vậy mà các bạn văn ở Văn Nghệ Bình Định vẫn ưu ái đăng lại trên số tạp chí Xuân Giáp Ngọ này. Hôm bữa nhà thơ Mai Thìn gọi điện báo cho biết như vậy. Sáng nay thì cả tạp chí biếu và nhuận bút cùng đến một lúc.

Đó là cái tình của bạn văn ở Bình Định vậy. 

 Tạp chí Văn nghệ Bình Định số Xuân Giáp Ngọ với cái bìa rất nhã

       Hay dở sao không biết, cứ được đăng báo là mừng.

CHIỀU THỊ XÃ

Có một thị trấn nhỏ sau một đêm thức dậy bỗng ngỡ ngàng thấy mình thành thị xã. An Nhơn đấy. Ngày 30 - 3 - 2012 họ đã làm lễ to để kỉ niệm 37 năm ngày giải phóng và nhân thể ăn mừng lên ngôi thị xã. Cũng đã có một số đặc san VNAN ra đời.

Tháp cổ chiều loang  nắng
Tôi đi trong con phố bình an
Thị xã giấu nhà em bên hẻm nhỏ
Tôi tìm về hình bóng của ngày xưa

Như trôi vào hoang hoải mờ xa

Thị xã mới và những con đường cũ

Những tên đất, tên phường thân thuộc

Em ở đâu sao nỡ để anh tìm

 

Tôi vẫn đi về phía chiều em

Chiều Thị xã An Nhơn nắng ngời trên đỉnh tháp

Đàn én mỏng chao trên mái vắng

Thành Đồ Bàn mây trắng ngẩn ngơ trôi

Chiều An Nhơn chiều khuất bóng em

Tôi như lạc giữa con đường cũ

Nghe thảng thốt câu bài chòi vọng đến

Thị xã hào hoa Thị xã anh hùng

 

Những đền đài có thể sẽ hóa bùn

Những phố phường một ngày mai sẽ khác

Nhưng còn mãi trong tôi một chiều em Thị xã 

Ánh hoàng hôn lấp loáng quê nhà

                                                    Tân Sơn Nhì, 2012

Chiều cuối năm

        Có một bông mai vừa chớm nở, là giống mai vàng 5 cánh tôi cất công mang từ Bình Định vào chăm trên sân thượng. Dù tôi chăm bón rất chi là amater nhưng năm nào nó cũng thương tôi mà trổ bông đúng Tết:

                    

  

Chiều cuối năm hối hả người đi

Tôi lặng lẽ một mình nơi góc phố

Đã qua rồi tuổi đôi mươi chanh cốm

Tôi chậm bước bên hè nhìn nắng quái xôn xao

Chiều cuối năm sao cứ nôn nao

Có tiếng cười nấp sau khe cửa

Như trẻ lại tuổi xuân cùng  mùa đông  phiêu lãng

Năm cũ qua rồi, ta  linh cảm điều chi

Có gì đâu mà sao cứ nghĩ suy

Như giục giã của một thời xa vắng

Đi hết mọi thác ghềnh, qua rất nhiều mưa nắng

Vẫn đắm say  như thuở ban đầu

Có thể mùa xuân chẳng biết đâu

Trong cái lạnh cuối năm như ngời lên ngọn lửa

 Xua hết mùa đông và gầy lên nỗi nhớ

Những khát khao mạnh mẽ đến vô bờ

Chiều cuối năm tôi ngừng bút ngẩn ngơ

Nghe gió lạnh miên man ngoài khung cửa

Nhớ những mùa đông từ góc phố nhỏ

Tôi nghe mơ hồ khúc hát đón xuân sang

Quy Nhơn

12-2009

P/S: Nụ mai đầu tiên vừa nở bói chiều nay. Sáng mai tôi về quê vác cuốc xủi mồ với bà con trong họ. Họ Hà của tôi từ bao đời nay chỉ xủi mồ trong ngày 18 tháng Chạp. Mai tuy mới là ngày 16 nhưng tôi cũng phải về sớm bởi là ngày có chuyến SG về thẳng Đồng Hới. Muốn về sát ngày cho khỏi ảnh hưởng công việc cũng không được.  Về sớm rồi vô sớm cũng mất 5 ngày cả đi lẫn về.  

Tiếng Việt

Ôi tiếng Việt suốt đời tôi mắc nợ 
Quên nỗi mình quên áo mặc cơm ăn 
Trời xanh quá môi tôi hồi hộp quá 
Tiếng Việt ơi! Tiếng Việt ân tình...

Người ta cứ nói nhiều về kịch Lưu Quang Vũ nhưng tôi lại sửng sốt khi đọc bài thơ Tiếng Việt của anh. Đọc xong tôi cứ nghĩ mãi: Lưu Quang Vũ thực sự là một nghệ sĩ tài hoa và yêu nước. Bài thơ này nếu có mặt ở trong chương trình văn cấp 3 thì thật xứng đáng. Sao những người có trách nhiệm không đưa nó vào chương trình văn cấp 3 nhỉ.  Khổ nào cũng hay, câu nào cũng hay, từ ngữ nào cũng hay. Mỗi câu thơ là một hạt ngọc lấp lánh. Cả bài thơ là một chuỗi ngọc lung linh. Nếu đọc to bài thơ ta sẽ nghe như đang hát bởi bài thơ quá giàu nhạc tính và âm điệu thì quá đỗi du dương. Nếu đặt kho tàng kịch đồ sộ và những bài thơ cũng rất hay khác của Lưu Quang Vũ sang một bên, anh vẫn đủ để xứng đáng là một thiên tài thơ, xứng đáng là một nhà yêu nước chỉ với một bài thơ Tiếng Việt.

Tiếng mẹ gọi trong hoàng hôn khói sẫm 
Cánh đồng xa cò trắng rủ nhau về 
Có con nghé trên lưng bùn ướt đẫm 
Nghe xạc xào gió thổi giữa cau tre. 

Tiếng kéo gỗ nhọc nhằn trên bãi nắng 
Tiếng gọi đò sông vắng bến lau khuya 
Tiếng lụa xé đau lòng thoi sợi trắng 
Tiếng dập dồn nước lũ xoáy chân đê. 

Tiếng cha dặn khi vun cành nhóm lửa 
Khi hun thuyền, gieo mạ, lúc đưa nôi 
Tiếng mưa dội ào ào trên mái cọ 
Nón ai xa thăm thẳm ở bên trời. 

"Ðá cheo leo trâu trèo trâu trượt..." 
Ði mòn đàng dứt cỏ đợi người thương 
Ðây muối mặn gừng cay lòng khế xót 
Ta như chim trong tiếng Việt như rừng. 

Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nói 
Vầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ 
Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa 
Óng tre ngà và mềm mại như tơ. 

Tiếng tha thiết, nói thường nghe như hát 
Kể mọi điều bằng ríu rít âm thanh 
Như gió nước không thể nào nắm bắt 
Dấu huyền trầm, dấu ngã chênh vênh. 

Dấu hỏi dựng suốt ngàn đời lửa cháy 
Một tiếng vườn rợp bóng lá cành vươn 
Nghe mát lịm ở đầu môi tiếng suối 
Tiếng heo may gợi nhớ những con đường. 

Một đảo nhỏ xa xôi ngoài biển rộng 
Vẫn tiếng làng tiếng nước của riêng ta 
Tiếng chẳng mất khi Loa thành đã mất 
Nàng Mỵ Châu quỳ xuống lạy cha già. 

Tiếng thao thức lòng trai ôm ngọc sáng 
Dưới cát vùi sóng dập chẳng hề nguôi 
Tiếng tủi cực kẻ ăn cầu ngủ quán 
Thành Nguyễn Du vằng vặc nỗi thương đời. 

Trái đất rộng giàu sang bao thứ tiếng 
Cao quý thâm trầm rực rỡ vui tươi 
Tiếng Việt rung rinh nhịp đập trái tim người 
Như tiếng sáo, như dây đàn máu nhỏ. 

Buồm lộng sóng xô, mai về trúc nhớ 
Phá cũi lồng vời vợi cánh chim bay 
Tiếng nghẹn ngào như đời mẹ đắng cay 
Tiếng trong trẻo như hồn dân tộc Việt. 

Mỗi sớm dậy nghe bốn bề thân thiết 
Người qua đường chung tiếng Việt cùng tôi 
Như vị muối chung lòng biển mặn 
Như dòng sông thương mến chảy muôn đời. 

Ai thuở trước nói những lời thứ nhất 
Còn thô sơ như mảnh đá thay rìu 
Ðiều anh nói hôm nay, chiều sẽ tắt 
Ai người sau nói tiếp những lời yêu ? 

Ai phiêu bạt nơi chân trời góc biển 
Có gọi thầm tiếng Việt mỗi đêm khuya ? 
Ai ở phía bên kia cầm súng khác 
Cùng tôi trong tiếng Việt quay về. 

Ôi tiếng Việt suốt đời tôi mắc nợ 
Quên nỗi mình quên áo mặc cơm ăn 
Trời xanh quá môi tôi hồi hộp quá 
Tiếng Việt ơi! Tiếng Việt ân tình...

            Lưu Quang Vũ